Week 4 HC.2 - Epidemiologie darmmaligniteiten Flashcards
Hoevaak komt darmkanker voor t.o.v. andere maligniteten? En hoe vergelijken deze op mortaliteit?
2e plek voor zowel incidentie als overlijdensoorzaak
-Kenmerken incidentie darmkanker:
Vaker bij ___
-Synoniemen voor darmkanker
-Uit welke delen bestaat colon? Wat is hiervan anatomisch punt waarmee kankers worden onderscheiden? Waarvoor is dit belangrijk
-Vaker bij mannen 55-75 jaar
-Synoniemen: darmkanker, dikke darmkanker, colorectaal carcinoom
(Niet dunne darm, is veel zeldzamer)
-Colon ascendens -> Flexura hepatica -> colon transversum -> flexura lienalis -> colon descendens -> colon sigmoideum
Maligniteiten in links (=na) en rechts (=voor) ingedeeld t.o.v. flexura lienalis, dit is belangrijk voor opsporingstechniek
Waaruit ontstaat darmkanker
Iedere vorm van darmkanker ontstaat uit een poliep
Beschrijf ontwikkeling van darmkanker vanaf normale darm (met macro- en microscopische kenmerken)
- Normaal (normale kamerstructuur, crypten zichtbaar) –> APC-gen (adenomateus polyposis coli) mutatie –>
- Ontstaan poliep (paddenstoelvorm/vlakke bobbel/rare vorm epitheel, microscopisch rare afgrenzing van epitheel, laaggradige dysplasie) –> mutaties (K-RAS, p53, SMADs, hooggradige dysplasie=voorloper) –>
- Carcinoom (poliep ontaardt maligne, veel dysplastische cellen, groot gezwel)
Welk soort poliepen wordt het vaakst een darmkanker? Hoeveel hiervan?
Vaakst adenopoliepen; 1/3 hiervan wordt darmkanker
Familiaire adenomateuze polyposis
- Wat gebeurt er
- Moeilijkheid behandeling
- Risico op kanker
- Vaakst gekozen behandeling
- Kind geboren mat APC-mutatie –> colon zit vol poliepen
- Moeilijk te bepalen welke poliep kwaadaardig is
- tegen 40e 100% kans op kanker
- Vaak voor 20e levensjaar hele colon preventief verwijderd
Etiologie coloncarcinomen; wat zijn vaakst voorkomende coloncarcinoom oorzaken + aandeel
Familiaire adenomateuze polyposis 1%
Inflammatoire darmziekten 1%
Lynch syndroom 5% (erfelijke aandoening met verhoogd risico)
Familiaire belasting 18% (komt veel voor, onduidelijk wat voor mutatie)
Sporadisch 75% (eigenlijk geen onderliggende oorzaak
Risicofactoren voor darmkanker (4)
• Roken en alcohol • Overgewicht • Te weinig beweging • Voeding ○ Te weinig vezels ○ Rood en bewerkt vlees: niet meer dan 500 gram vlees per week waarvan maximaal 300 gram rood
Distributie colorectaalkanker over colon; wat is de verhouding linker-/rechterzijdige kanker in colon?
70% links, 30% rechts, vaker in distalere deel dus
3 meest voorkomende symptomen colorectaal syndroom (carcinoom)
• Veranderd defecatie-patroon
○ Andere frequentie, andere consistentie (bijvoorbeeld overloop diarree)
• Bloedverlies
○ Niet altijd zichtbaar
○ Macroscopisch (melena/rood bloedverlies)
• Buikpijn
Wat is gouden standaard voor coloncarcinoomonderzoek?
-Hoe wordt dit uitgevoerd?
Gouden standaard: colonoscopie met biopten
-Scopie met flexibele scoop, naar binnen via anus om gehele darm te beoordelen
Je weet zeker dat je alles hebt gezien als je bij ileocaecale klep en appendixmond begint
-Biopten nemen, soms per toeval biopt met goedaardig resultaat genomen terwijl er kanker zit
Hoe wordt stadium van kanker bepaald? Waarvoor is dit belangrijk? Op welk type kanker heeft dit betrekking?
Beschrijf stadiëring voor colon
TNM, belang voor behandeling en prognose, gaat over alle soorten kanker
T: lokale penetratie in/door darmwand
(mucosa, submucosa, spierlaag (vanaf hier chirurgie nodig), omringende structuren/organen (nog hardere behandeling)) (van 1-4)
N: lokale kliermetastases; zitten er lokle lymfeklier uitzaaiingen? (graad 1-2, zodra >/=1 stage III)
M: metastasen op afstand (lever en longen bijvoorbeeld) (zo ja: stage IV)
Hoe is prognose van primaire tumor voor Stage I en Stage IV kanker?
Waar zit verder nog verschil in?
5-jaarsoverleving:
-Stage I: >90%
-Stage IV: <10%
Verder significant verschil in nut van behandeling
In welk stadium wordt kanker vaak gevonden? Waarom?
Wat wordt hier wat betreft darmkanker gedaan?
Vaak in ‘advanced’ stadium gevonden, omdat mensen vaak pas klachten krijgen vanaf stadium 3-4
Voor darmkanker wordt in Nederland daarom op bevolkingsniveau gescreend
Wat zij de doelen van het Nederlandse darmkanker bevolkingsonderzoek?
Hoe worden deze (kort beschreven) behaald?
Mortaliteit CRC verminderen, CRC incidentie verlagen,
Vroeg ontdekken van poliep/CRC., voorkomen door adenoompoliep verwijderen (polypectomie) voordat CRC ontstaat