HC 3.3: fysiologie van gal Flashcards
hoeveel productie van gal per dag?
ongeveer 900 ml per dag
samenstelling gal:
- water
- elektrolyten
- galzouten (67%)
- cholesterol (4%)
- fosfolipiden (22%)
- geconjugeerd bilirubine
galzouten:
- worden gesynthetiseerd door de hepatocyt en worden gerecycled
- ze vormen galmicellen samen met fosfolipiden en cholesterol
- belangrijke rol in de vertering van vet
- het is een transportmiddel voor vet oplosbare vitaminen
wat zijn de vet oplosbare vitaminen?
A, D, E, K en B12
gal is de enige manier waarop we cholesterol kwijtraken.
…
waarom zitten er fosfolipiden in gal?
om er voor te zorgen dat de galmicellen de plasmamembraan niet gaan oplossen
verder nog in gal:
- de vet-oplosbare vitamines
- farmaca die we uitscheiden via de gal
- steroïd hormonen
- immunoglobulines
- glutathion
- eiwit
hoe worden galzouten gemaakt?
galzouten worden gemaakt van cholesterol
- cholesterol wordt omgezet, waarbij op een aantal plaatsen OH-groepen worden geplaatst
- die OH-groepen zitten in de alfa positie, zelfs de enige bèta OH-groep in cholesterol wordt omgezet naar een alfa OH-groep.
- de hydrofobe staart wordt verkort
- er komt een COOH-groep op de verkorte staart
waarom spreken we van galzouten en niet van galzuren?
- de pKa van galzuur (zo heet cholesterol wat die toegevoegde OH-groepen en verkorte staart heeft) is 5
- dat betekent dat bij pH=7 het molecuul een proton kwijtraakt en dan is het dus een zout
amfoteer molecuul:
een molecuul dat aan de ene kant heel polair is en aan de andere kant apolair. deze moleculen kunnen emulgeren en dus vet uit andere oplossingen halen.
vorming micellen:
- hepatocyten maken galzouten en scheiden die uit in de galgangen, waardoor de concentratie galzouten toeneemt
- als de concentratie een bepaalde waarde bereikt, dan worden spontaan vanuit die monomeren/amfotere molceulen, multimeren gevormd, de micellen
hoe wordt het amfotere molecuul ‘gevouwen’?
de hydrofobe gedeeltes gaan aan elkaar zitten en de hydrofiele gedeeltes gaan aan de buitenkant zitten van zo’n micel. door die hydrofiele buitenkant, blijft de micel in oplossing.
Kritische Micellaire Concentratie (CMC):
de concentratie galzouten waarop je van monomeren naar micellen gaat.
onder die concentratie zijn het allemaal monomeren en daarboven zijn het allemaal micellen.
wat is de waarde van de CMC in onze galgangen?
tussen de 2 en 5 mM
galmicel:
- bestaat uit cholesterol, fosfolipiden en galzouten
- aan de buitenkant bevinden zich de galzouten, in het midden bevinden zich de fosfolipiden en het cholesterol
- het deeltje is aan de buitenkant polair, waardoor het in water oplosbaar blijft, maar met een hydrofobe binnenkant
waar zorgen de hydrofiele buitenkant en hydrofobe binnenkant van de galmicel voor?
de galmicel kan vetten opnemen en transporteren van het darmlumen richting de poortader en richting de lever
De galcomponenten worden door de hepatocyt gemaakt. Een klein deel daarvan wordt gemaakt uit cholesterol. Het grootste deel van de fosfolipiden, cholesterol en galzouten recirculeert.
…
hoe werkt de recirculatie van gal componenten?
gal komt in de galgangen, galblaas, in duodenum waar het zijn werk doet en komt uiteindelijk via het distale ileum terug in het bloed, terug in de poortader en dan terug naar de lever/hepatocyt.
in de hepatocyt zijn transporteurs aanwezig die de componenten aan het gal toevoegen. er zijn 3 belangrijke transporteurs aan het apicale membraan (kant van de gal canaliculi):
- 1 voor galzouten: BSEP
- 1 voor cholesterol (steroline 1/2)
- 1 voor fosfolipiden (MDR3)
waarom is het belangrijk dat het transport van de galcomponenten in de hepatocyt in bepaalde verhoudingen gebeurt?
als de verhouding niet goed is, is de uiteindelijke oplossingen niet meer stabiel en krijg je steenvorming
wat gebeurt er in de galducten met de oplossing (gal)?
in de galducten wordt een bicarbonaat rijke vloeistof toegevoegd. daar zijn een chloor en een chloor bicarbonaat exchanger bij betrokken.
waarom hebben mensen met CFTR disfunctie een grotere kans op cholestase en steenvorming?
deze mensen hebben geconcentreerder gal
hoe werkt de recirculatie van gal in het terminale ileum en colon?
- er zitten bacteriën die gaan de galzouten deel weer afbreken
- ze deconjugeren de galzouten
- het galzout wordt daardoor meer hydrofoob en kan daardoor passief worden opgenomen
galzout in het gal van beren:
UDCA/ Ursodiol