Układ limfatyczny Flashcards
Mechanizmy obronne organizmu
- Odporność wrodzona:
- bariery nabłonkowe
- komórki fagocytujące
- receptory rozpoznające wzorzec
- ostre stany zapalne (neutrofile, makrofagi)
- limfocyty NK
- układ dopełniacza
- Odporność nabyta:
* reakcje immunologiczne (limfocyty B, T, komórki prezentujące antygen, makrofagi)
Receptory rozpoznające wzorzec (RRW)
- Rozpoznają:
- specyficzne związki występujące w bakteriach i grzybach
- bakteryjny DNA
- wirusowe DNA i RNA
- Typy RRW:
- RRW związane z edocytozą (selektywna endocytoza mikroorganizmu)
- RRW sygnalizacyjne (receptory typu toll (TLR), receptory CD14, receptory NOD)
Podstawowe pojęcia
- Antygen - substancja wywołująca reakcję immunologiczną
- Epitop - fragment antygenu rozpoznawany przez receptory limfocytów
- Przeciwciało - białko swoiście wiążące epitop:
* IgG, IgM, IgD, IgE, IgA - Antygeny:
- własne - tolerowane przez układ immunologiczny (MHC I i II)
- obce - atakowae przez układ immunologiczny (bakteryjne, grzybowe, itd.)
Subpopulacje limfocytów
- Limfocyty B (CD20, CD40) - humoralna odpowiedź immunologiczna (receptor BCR)
- Limfocyty T - komórkowa odpowiedź immunologiczna (receptor TCR):
T pomocnicze (Th) - CD4
T cytotoksyczne (Tc) - CD8
T regulatorowe (Treg) - CD4, CD25
- Limfocyty NK - CD16, CD56
Limfocyty NK
- Duże (12 µm)
- Liczne, duże pęcherzyki hydrolazowe
- Stała “gotowość” cytotoksyczna
- Receptory pobudzające - rozpoznające odcinki Fc immunoglobulin
- Receptory hamujące - rozpoznające MHC I
- Zabijają komórki obce antygenowo i bez MHC I
- Mechanizm zabijania taki jak limfocytów Tc
Komórki prezentujące antygen (APC)
- “Profesjonalne” - spontaniczne:
- makrofagi (z RRW)
- komórki dendrytyczne (z RRW)
- limfocyty B (bez RRW)
- “Nieprofesjonalne” - wymagają stymulacji cytokinami:
- komórki nabłonkowe zrębu grasicy
- komórki śródbłonka naczyń
- fibroblasy
- komórki mikrogleju
APC pochłaniają antygen, nadtrawiają go i wystawiają epitopy wraz z MHC II, prezentując je limfocytom T
Odpowiedź humoralna
- Przyłączenie obcego antygenu do limfocytu B
- Pobranie i prezentacja antygenu limfocytowi TH2 (wydziela cytokiny)
- Aktywacja limfocytu B przez cytokiny TH2
- Proliferacja limfocytu B
- Transformacja w plazmocyty
- Produkcja przeciwciał przeciw antygenowi
Część limfocytów B przekształca się w limfocyty B pamięci
Odpowiedź komórkowa
- Rozpoznanie obcego antygenu przez Tc i TH1
- TH1 aktywuje Tc
- Proliferacja limfocytu Tc
- Kontakt Tc z komórkami obcymi antygenowo
- Tc zabijają komórki przy udziale perforyn i grazyn
Niektóre Tc przekształcają się w limfocyty T pamięci
Odpowiedź cytoplazmatyczna
- Pobranie wirusa z IgG
- Przyłączenie receptora dla IgG
- Ubikwitynacja wirusa
- Niszczenie wirusa w proteasomie
Tkanka limfoidalna
- Tkanka łączna siateczkowata + liczne limfocyty
- Tkanka łączna siateczkowata:
- sieć włókien srebrochlonnych - rusztowanie
- komórki z wypustkami (fibroblasty, makrofagi, komórki dendrytyczne)
- Umiejscowienie:
- narzady limfatyczne (węzły chłonne, śledziona, grasica)
- tkanka limfoidalna błon śluzowych (migdałki, przewód pokarmowy, drogi oddechowe)
- Formy:
- grudkowa (głownie limfocyty B)
- rozproszona (limofycty T i B)
- Grudki chłonne:
- pierwotne (kuliste skupisko limfocytów)
- wtórne (po kontakcie z antygenem) - mankiet i ośrodek odczynowy
Węzeł chłonny
- Zrąb łącznotkankowy:
- torebka
- beleczki/przegrody
- Obszary:
- kora (grudki chłonne, głównie limofcyty B)
- pas przykorowy (tkanka limfoidalna rozproszona, głównie limfocyty T)
- rdzeń (sznury rdzenne, limfocyty B i T, komórki plazmatyczne)
Naczynia chłonne
- Kapilary:
- kom. śródbłonkowe (ściana ciągła, znaczna przepuszczalność)
- blaszka podstawna
- Większe naczynia chłonne:
- ściana w jak cienkościennych żyłach
- obecne zastawki
Przepływ chłonki przez węzeł
- Naczynia chłonne doprowadzające
- Zatoki brzeżne
- Zatoki przybeleczkowe (promieniste)
- Zatoki rdzenne
- Naczynia chłonne odprowadzajace
Recyrkulacja limfocytów
- Tkanka limfoidalna węzła
- Zatoki przykorowe i rdzenne
- Naczynia chłonne wyprowadzające
- Krew
- Żyłki o wysokim śródbłonku
- Tkanka limfoidalna węzła
Żyłki o wysokim śródbłoku (HEV) - postkapilary z sześciennymi lub walcowatymi kom. śródbłonka
Budowa śledziony
- Zrąb łącznotkankowy:
- torebka
- beleczki
- Miazga biała (tkanka limfoidalna na przebiegu tętniczek centralnych):
- mankiety okołotętnicze (głównie limfocyty T)
- grudki chłonne śledzionowe (głównie limfocyty B)
- Miazga czerwona:
- szury śledzionowe (makrofagi, otwarte krążenie)
- zatoka śledzionowa (kapilary o wrzecionowatych kom. śródbłonkowych (kom. pręcikowe), włókna srebrochłonne, nieciągła blaszka podstawna)
- żyły miazgowe
Funkcje śledziony
- Monitorowanie składu antygenowego krwi (miazga biała)
- Fagocytoza i trawienie starych erytrocytów - sztywniejsze, dłuższy kontakt z makrofagami, zmieniony skład glikokaliksu (miazga czerwona)
Krążenie krwi w śledzionie
- Krążenie otwarte (eliminacja erytrocytów):
t. beleczkowe -> t. centralne -> t. pędzelkowe -> t. osłonkowe -> otwarte prekapilary -> przestrzenie międzykom. sznurów śledzionowych ->otwarte zatoki śledzionowe -> ż. miazgowe -> ż. beleczkowe - Krążenie zamknięte (reakcje immunologiczne):
t. beleczkowe -> t. centralne -> gałązki t. centralnych -> zatoki strefy brzeżnej -> ż. miazgowe -> ż, beleczkowe
Grasica
- Pochodzenie nabłonkowe
- Brak tkanki łącznej siateczkowatej
- Brak grudek chłonnych
- Tylko limfocyty T
- Brak reakcji immunologicznych
- “Szkoła” niedojrzałych limfocytów T
- Budowa pseudozrazikowa (torebka łącznotkankowa, niekompletne przegrody łącznotkankowe)
Budowa zrazika grasicy
- Rusztowanie z kom. nabłonkowych (nabłonkowo-siateczkowe) - gwiaździste, barierowe, ciałka Hassala
- W rusztowaniu:
- limfocyty T
- makrofagi
- komórki dendrytyczne
- Komórki gwiaździste:
* prezentują MHC i inne własne antygeny młodym limfocytom T - Komórki barierowe:
- strefy zamykajace
- bariera krew-grasica
Ciałka Hassala
- W rdzeniu zrazików
- Koncentryczny układ komórek nabłonkowych degenerujących
- Wydzielanie cytokin kotrolujących dojrzewanie Treg
Dojrzewanie limfocytów w grasicy
- W korze:
- ekpresja receptorów TCR
- ekspresja antygenów CD (różnicowanie)
- W korze i rdzeniu (selekcja):
- prezentacja antygenów MHC przez kom. gwiaździste i dendrytycze
- komórki atakujące lub nierozpoznające antygeny giną (apoptoza)
- przeżywa ok. 2%
- Proliferacja i różnicowanie:
- peptydy - tymozyna, tymopentyna, tymulina, zrębowa limfopoetyna grasicza
- produkowane przez komórki nabłonkowo-siateczkowe
Limfocyty B dojrzewają w szpiku krwiotwórczym, antygeny prezentowane przez komórki zrębowe
Inwolucja grasicy
- W okresie pokwitania tkanka limfoidalna zastępowana przez tkankę tłuszczową
- Nieliczne wysepki limfoidalne u dorosłego
- Zmniejszenie liczby nowych limfocytów T
Migdałki
- Wbudowane w błonę śluzową
- Krypty - powierzchnia pokryta nabłonkiem, dokoła tkanka limfoidala (mieszek)
- Obecne grudki chłonne i rozproszona tkanka limfoidalna
- Limfocyty B > limfocyty T
- Brak doprowadzających naczyń chłonnych, tylko odprowadzające
- Reakcja na antygeny w jamie gardłowej
Klasyfikacja migdałków
- Migdałki podniebienne:
- największe
- łącznotkankowa torebka
- liczne, głebokie krypty
- nabłonek wielowarstwowy płaski
- Migdałek językowy
- pojedyncza, rozgałęziona krypta
- nabłonek wielowarstwowy płaski
- Migdalek gardłowy:
- wpuklenia nabłonka
- nabłonek dróg oddechowych (wieloszeregowy z migawkami i komórkami kubkowymi)
- Migdałki trąbkowe:
- u ujścia trąbek słuchowych
- brak wpukleń nabłonka
- nabłonek dróg oddechowych