KREWW Flashcards
Jaki jest główny proces energetyczny zachodzący w erytrocycie?
- Glikoliza beztlenowa–> utrzymanie prawidłowego kształtu komórki, sprawne funkcjonowanie pompy sodowo-potasowej
- Produkt pośredni: 2,3-BPG - 10% Cykl pentozowy–> NADPH- odpowiednie stężenie glutationu i redukcja methemoglobiny
Odsetek retikulocytów- aktywność erytropoetyczna szpiku
<0,5% - obniżona
>2,5% - wzmożona
Co zawierają trombocyty?
- Trzy typy ziarnistości- gęste, alfa, lizosomalne
- Enzymy
- Czynnik stabilizujący skrzep
- Trombosteninę
- Kwas arachidonowy
Pod wpływem czego limfocyty T dojrzewają w grasicy?
Tymopoetyny
Wielopotencjalna komórka dla limfopoezy- powstawanie, czynniki
IL-2 IL-7 IL-12 SDF-1 TNFalfa TGFbeta1 FTL-3L
Wielopotencjalna komórka dla granulopoezy- powstawanie, czynniki
IL-1 IL-3 IL-6 G-CSF SCF
Mastocyt- powstawanie, czynniki
SCF
IL-3
Limfocyt B- powstawanie, czynniki
IL-1, IL-3, IL-7, SCF
IL-4, IL-6, IL-7, G-CSF, SCF
Komórka NK- powstawanie, czynniki
SCF, IL-2, IL-7, IL-15
Progenitorowa komórka T- powstawanie, czynniki
IL-2, IL-4, IL-7, SCF
Ogólne objawy kliniczne niedokrwistości
- Bladość skóry, śluzówek, spojówek
- Skłonność do omdleń, osłabienie, obniżona tolerancja wysiłku
- Bóle głowy
- Tachykardia, czynnościowy szmer skurczowy nad sercem
Wybrane objawy specyficzne niedokrwistości
- Żółtaczka- niedokrwistość hemolityczna
- Paznokcie łyżeczkowate- długotrwała niedokrwistość z niedoboru żelaza
Anizocytoza
Obraz krwi charakteryzujący się zaburzeniami wielkości krwinek czerwonych
Poikilocytoza
Obraz krwi charakteryzujący się zaburzeniami kształtu erytrocytów
Polichromazja
Wielobarwliwość jako rezultat nieprawidłowego powinowactwa do baewników zasadowych- niedojrzałość krwinki
Hb- norma
K: 12-16 g/dl
M: 13-18 g/dl
Hct- norma
K: 36-45%
M: 40-54%
RBC- norma
K: 3,6-5,0
M: 4,2-5,4
10^12/l
MCV- norma
80-94 fl
MCH- norma
27-32 pg
MCHC- norma
20-24 mmol/l
WBC- norma
4-8 * 10^9/l
PLT- norma
150-350 * 10^9/l
Co prowadzi do rozwoju niedokrwistości syderopenicznej?
Przewlekła stopniowa utrata niewielkiej ilości krwi
Co można stwierdzić w początkowym okresie po krwotoku?
Trombocytoza, leukocytoza
Hb, Hct bez zmian
Niedokrwistość aplastyczna
- Zaburzenie wytwarzania krwi w szpiku kostnym- hipoplazja, aplazja szpiku
- W rozmazie szpik ubogokomórkowy- dominuje tkanka łączna i tłuszczowa
- Przyczyny: promieniowanie jonizujące, czynniki chemiczne, wirusy, bakterie, nowotwory, leki
- Objawy: skaza krwotoczna (trombocytopenia), ciężkie zakażenia bakteryjne (granulocytopenia), objawy niedokrwistości
Niedokrwistość aplastyczna czysto czerwonokrwinkowa
- Zahamowanie dojrzewania erytrocytów lub pośrednio z niedoboru EPO
- Pierwotnie lub wtórnie: niedokrwistości hemolityczne, chłoniaki, zakażenia parwowirusem B19
Niedokrwistości syderoblastyczne
- Zaburzenia w wykorzystaniu żelaza do syntezy hemu
- Odkładanie złogów żelaza w tkankach (hemosyderozy) i spichrzanie żelaza w erytroblastach (hemochromatoza)
- Syderoblasty pierścieniowate- erytroblasty z żelazem niehemowym wokół jądra
Niedokrwistości syderoblastyczne- rodzaje
- WRODZONE: mutacja genu syntetazy kwasu delta-aminolewulinowego
- NABYTE:
a) pierwotne- zespół mielodysplastyczny
b) wtórne- brak/niedobór B6, polekowo, ołów, choroby rozrostowe układu hemopoetycznego, przewlekłe zakażenia
Niedokrwistość z niedoboru żelaza
- Niedostateczna podaż z diety, zwiększone zapotrzebowanie na żelazo, zaburzenia wchłaniania, przewlekłe krwawienia
- Pełnoobjawowa niedokrwistość: poikilocytoza, anizocytoza RBC, mikrocyty niedobarwliwe, annulocyty
- Wzrost EPO, spadek ferrytyny, spadek wysycenia transferyny, wzrost TIBC
Niedokrwistość z niedoboru żelaza- objawy
- Łamliwość paznokci, łyżeczkowaty kształt (koilonychia)
- Zajady w kącikach ust, zanikowe zapalenie języka
- Zmiany zanikowe pp, zaburzenia połykania (zespół Plummera-Vinsona)
- Niebieskawe zabarwienie twardówek (objaw Oslera)
- Nieprawidłowe łaknienie
Czego wymaga reduktaza rybonukleotydowa?
Żelaza
Które pokarmy ułatwiają wchłanianie żelaza?
Z kwasem askorbinowym
Które produkty hamują wchłanianie żelaza?
Ze szczawianami i fitynianami
Gdzie wchłaniane jest żelazo?
Dwunstnica, górny odcinek jelita czczego
Wchłanianie żelaza- transportery
- Transporter metali dwuwartościowych DMT1
2. Cytochrom b
Żelazo w enterocycie
+apoferrytyna= ferrytyna
Żelazo transportowane do krwiobiegu z jelita
Ferroportyna
Przy współudziale hefajstyny (miedziozależna ferroksydaza)
Jakie białka transportują żelazo we krwi?
Transferyna, laktoferyna
Pod jaką postacią magazynowane jest żelazo?
Ferrytyna, hemosyderyna
Jakie białka kontrolują homeostazę żelaza w komórkach?
IRP-1, IRP-2
Hepcydyna
- Syntezowana w hepatocytach- niedotlenienie, zapalenie, stężenie holotransferyny
- Kompleks hepcydyna-ferroportyna ulega internalizacji i degradacji w enterocytach–> ograniczenie wchłaniania żelaza w 12nicy
- Regulacja syntezy: np. hefajstyna, transferyna
Ograniczenie ekspresji hepcydyny
- Niski stopień wysycenia transferyny–> kompleks hefajstyna-receptor transferyny 1
- wzrost aktywności proteazy TMPRSS6
- Słabe utlenowanie–>degradacja HIF1
Ograniczenie ekspresji hepcydyny ma na celu?
Zwiększenie ilości żelaza przez wzrost jego wchłaniania i uwalniania
Niedokrwistości megaloblastyczne
- Niedobór lub zaburzenia metabolizmu B12: niedobór czynnika Castle’a, zaburzenia wchłaniania jelitowego (CD), zakażenie bruzdogłowcem szerokim, dieta wegańska
- Niedobór, zaburzenia metabolizmu kwasu foliowego: zespół złego wchłaniania, niedobory pokarmowe
- Zaburzenia hematologiczne, neurologiczne, pp
B12- zapotrzebowanie i wchłanianie
2 ug/doba
Końcowy odcinek jelita krętego
Czym różnią się objawy niedoboru B12 od objawów niedoboru kwasu foliowego?
Przy niedoborze kwasu foliowego nie ma zaburzeń neurologicznych
Objawy niedoboru B12- zaburzenia hematologiczne
- Megalocytoza, anizocytoza, poikilocytoza RBC, trombocytopenia, leukocytopenia, hipersegmentacja jąder granulocytów
- Szpik kostny bogatokomórkowy, zaburzenia dojrzewania jądra w stosunku do cytoplazmy
Objawy niedoboru B12- zaburzenia neurologiczne
- Demielinizacja neuronów rdzenia kręgowego i kory mózgowej
2. Zaburzenia czucia wibracji, niestabilność chodu, parestezje rąk i stóp, zaburzenia psychiczne
Objawy niedoboru B12- zaburzenia pp
Biegunki, zanikowe zapalenie języka (język Huntera)
Niedokrwistość Addisona-Biermera
- Zaburzenia wchłaniania witaminy B12- zmniejszone wytwarzanie czynnika Castle’a przez bł.śluz. żołądka objętą procesem autoimmuno
- Autoprzeciwciała przeciwko komórkom okładzinowym i czynnikowi Castle’a
- Objawy niedoboru B12+ bezkwaśności
- Zwiększone ryzyko rozwoju raka żołądka
Niedokrwistości hemolityczne
- Hemoliza zewnątrznaczyniowa (wątroba, śledziona), rzadziej wewnątrznaczyniowa
- Wady wewnątrzkrwinkowe nabyte, wrodzone
- Uszkodzenie mechaniczne, toksyczne, immunologiczne
- Hiperplazja układu czerwonokrwinkowego- retikulocytoza
- Normocyty normochromiczne, wzrost LDH, bilirubiny pośredniej i wydalania z moczem urobilinogenu
Wady wewnątrzkrwinkowe wrodzone, nabyte
- Zaburzenie błony komórkowej erytrocytu- sferocytoza, owalocytoza, napadowa nocna hemoglobinuria
- Zaburzenia procesów metabolicznych- niedobór G-6-PD, ołów
- Zaburzenia struktury hemoglobiny
Sferocytoza wrodzona- choroba Chaufarda-Minkowskiego
- Defekt błony komórkowej erytrocytu AD, kształt kulisty
- Niedobór białek cytoszkieletu–> spadek oporności osmotycznej–> zwiększona przepuszczalność Na, K
- Niedobór spektryny, zaburzenia interakcji białek strukturalnych, anomalie lipidowe w błonie
- Niedokrwistość, czaszka, wieżowata, gotyckie podniebienie, przełomy hemolityczne z żółtaczką, blizny po owrzodzeniach
Nocna napadowa hemoglobinuria PNH
- Wada nabyta błony komórkowej erytrocyta- niedobór glikozylu fosfatydyloinozytolu
- Zwiększona wrażliwość na działanie dopełniacza w pH kwaśnym (noc)
- Hemoglobinuria, leukopenia, małopłytkowość
Enzymopatie hemolityczne
- Niedobór enzymów regulujących metabolizm erytrocyta
2. Najczęściej niedobór G-6-PD (R, sprzężona z X)–> ostra hemoliza indukowana przez leki, kwasicę, bób
Budowa hemoglobiny
2 pary łańcuchów polipeptydowych
HbA1 - 2 alfa, 2 beta
HbA2 - 2 alfa2, 2 delta2
HbF - 2 alfa2, 2 gamma2
Od czego zależy powinowactwo Hb do tlenu?
pH 2,3-BPG ATP Stężenie soli w środowisku Stężenie Hb Temperatura
Niedokrwistość sierpowatokrwinkowa
- Genetyczne AR, zastąpienie kwasu glutaminowego przez walinę
- Zaburzenia rozpuszczalności globiny w niższym ciśnieniu (leki, kwasica, alkohol)
- Zakrzepy (nerki, układ nerwowy, płuca), hepatosplenomegalia, przełomy hemolityczne
Talasemia
- Genetyczne zaburzenie łańcucha beta lub alfa Hb
- Kompensacyjny wzrost wytwarzania alfa i delta
- Wzrost HbA2, 50% HbF
- Talasemia minor, major
Talasemia minor
Niedokrwistość mikrocytowa
Niedobarwliwa z prawidłowym stężeniem żelaza
Komórki tarczowate
Niewielkie powiększenie śledziony
Talasemia major
Ciężka niedokrwistość mikrocytowa Letalna <10 r.ż. Hepatosplenomegalia Brudnożółtawe zabarwienie skóry miany kostne w obrębie czaszki
Niedokrwistości wtórne- przyczyny
- Choroby przewlekłe
- Choroby nerek
- Choroba alkoholowa
- Zaburzenia endokrynologiczne- niedoczynność tarczycy, kory nadnerczy
Przewlekłe choroby- niedokrwistość
- Zmniejszona dostępność żelaa dla komórek prekursorowych: wzrost hepcydyny, wzrost sekwestracji żelaza
- Prozapalne cytokiny–>spadek EPO, oporność szpiku
Choroby nerek- niedokrwistość
- Niedobór EPO, retencja toksyn, utrata krwi
2. PChN: wzrost hepcydyny
Zaburzenia endokrynologiczne- niedokrwistość
- Niedoczyność tarczycy- spadek metabolizmu, spadek syntezy EPO, zaburzenia wchłaniania B12
- Niedoczynność kory nadnerczy- spadek syntezy EPO
Czerwienica prawdziwa- choroba Vaqueza-Oslera
- Niekontrolowany rozrost klonalny wielopotencjalnej komórki macierzystej szpiku, gł. erytrocytarnej, związane z mutacjami genu kinazy tyrozynowej (JAK2)–> wzrost wrażliwości na EPO
- Wzrost wrażliwości na trombopoetynę i czynnika stymulującego tworzenie kolonii granulocytów i makrofagów
- Wzrost RBC, WBC, PLT, Hct
- Granulocyty segmentowane, anizocytoza, hiperchromia
- Splenomegalia, zakrzepy, choroba wrzodowa, ubytek masy ciała, rozwój dny moczanowej, kamicy moczowej
- Purpurowosinicza twarz, dłonie, stopy, płatki uszu, wargi, świąd skóry po gorącej kąpieli
Kryteria większe czerwienicy prawdziwej
- Hb: M> 18g/dl; K> 16,5 g/dl
2. Mutacja JAK2
Kryteria mniejsze czerwienicy prawdziwej
- Szpik bogatokomórkowy z nadmierną proliferacją w 3 liniach: RBC, granulocyty, megakariocyty
- Spadek EPO we krwi
- Wzrost endogennych kolonii erytroidalnych in vitro
Czerwienia prawdziwa- podstawa rozpoznania
Wszystkie kryteria większe + 1 mniejsze
Pierwsze kryterium większe + 2 mniejsze
Czerwienice wtórne
- Wywołane niedotlenieniem- wzrost EPO (choroby płuc, sinicze wady serca, torbielowatość nerek, wodonercze)
- Niezwiązane z niedotlenieniem- EPO wytwarzane przez komórki guza (nowotwory nerek, wątroby), zespoł endokrynologicze (Cushing, guzy wirylizujące)
Która część śródbłonka ma właściwości przeciwzakrzepowe?
Powierzchnia pokryta glikokaliksem
Co wytwarzają komórki śródbłonka?
- Czynniki hipotensyjne, regulujące agregację- PGI2, NO, PAF
- Aktywatory, inhibitory fibrynolizy- tPA, uPA, PAI-1
- Czynniki krzepnięcia- V, VIII, vWf
- Inhibitor krzepnięcia- antytrombina III
- Trombomodulina- receptor trombiny
- Składniki błony podstawowej- kolagen, glikozoaminoglikany, fibronektyna
+ czynnik tkankowy
Co zawierają ziarnistości trombocytów?
- Alfa- PF4, beta tromboglobulina, PDGF, selektyna P
2. Gęste- nukleotydy adenylowe, serotonina, jony wapnia
Jaki czynnik potrzebny jest w naczyniach włosowatych o wysokim module ścinania aby płytki związały się z białkami podśródbłonka?
vWf
Czynnik von Willebranda
Jaką funkcję pełni kompleks glikoprotein IIb/IIIa?
Receptora dla fibrynogenu i białek adhezyjnych
Na czym polega aktywacja czynników II, VII, IX, X?
- Na karboksylacji reszt kwasu glutaminowego w N-końcowych fragmentach łańcuchów polipeptydowych w obecności witaminy K jako kofaktora
- Karboksylowane reszty przyłączają Ca i tworzą kompleksy aktywacyjne
Które czynniki są aktywowane przez trombinę?
VIII, V
Co stanowi układ antykoagulacyjny?
Trombomodulina
Białko C
Białko S
Antytrombina III
Które substancje wykazują aktywność antytrombinową?
Heparyna
Inhibitor C1-esterazy
Alfa1-antytrypsyna
Czego wynikiem jest aktywacja plazminogenu?
- Hydrolizy wiązania peptydowego w szlaku zewnętrznym (strawienie fibryny i powstanie FDP)
- Bierze udział t-PA, u-PA
Przez co regulowana jest fibrynoliza?
Inhibitor: alfa1-antyplazmina
PAI-1, PAI-2
Skazy płytkowe
- Drobne wybroczyny w skórze, jamie ustnej, samoistne krwawienia z nosa, dziąseł, dróg moczowych, rodnych, pp, wewnętrzne krwawienia
- Małopłytkowość i trombopatia
Małopłytkowość
- Objawy gdy PLT<100 * 10^9/l
2. Zaburzenia tworzenia płytek, przyspieszona eliminacja
Przyspieszona eliminacja płytek
- Hipersplenizm- marskość wątroby
- Immunologiczne zużycie płytek
- Nieimmunologiczne zużycie płytek- DIC, zakrzepowa plamica małopłytkowa, zespół hemolityczno-mocznicowy
Trombopatie
- Zaburzenia jakościowe płytek z wydłużonym czasem krwawienia
- Upośledzenie adhezji, agregacji, retrakcji, reakcji uwalniania PF
Trombastenia Glanzmanna
- Defekt kompleksu GPIIb/IIIa, AR
- Zaburzenia agregacji, retrakcji skrzepu
TYP I-brak retrakcji skrzepu, brak fibrynogenu, spadek GPIIb-IIIa (<5%)
TYP II- obecny fibrynogen, GPIIb.IIIa 10-20%, krwotoki z nosa dróg rodnych, przedłużone krwawienie, wybroczyny
Choroba magazynowej puli
- Defekt genu autosomalnego
- Niedobór ziarnistości płytkowych i uwalniania z nich składników
Nabyte zaburzenia czynności płytek
W chorobach wątroby, nowotworach układu krwiotwórczego, dysproteinemiach (gammapatie monoklonalne), polekowe
Małopłytkowość samoistna
- Autoimmuno, przeciwciała IgG przeciwko glikoproteinom płytkowym
- Przyspieszona degradacja, płytki olbrzymie, hamowanie trombopoezy
Osoczowe skazy krwotoczne
- Krwawienia z nosa i dziąseł, podbiegnięcia w skórze, nadmierne miesiączki, krwotoki po zabiegach, wylewy dostawowe, domięśniowe i krwawienia pp
- Wydłużenie czasu kaolinowo-kefalinowego przy prawidłowych wartościach INR
Wrodzone zaburzenia krzepnięcia krwi
- Anomalie pojedynczych genów
2. Hemofilia A, B, Choroba von Willebranda
Hemofilia
- Hemofilia A- niedobór czynnika VIII
Hemofilia B- niedobór czynnika IX - Samoistne krwawe wylewy podśluzówkowe, podskórne, domięśniowe, śródstawowe, śródczaszkowe, pp
- Uporczywe opóźnione krwawienie, wiele h po urazie
- Tworzenie czopu płytkowego prawidłowe, ale niemożliwa aktywacja trombiny i powstawanie fibryny
Choroba von Wilebranda
- AD, mutacja w genie kodującym vWF
- Podbiegnięcia, krwiaki, krwawienia
TYP I: spadek VIII, vWF, zaburzenia po urazach
TYP II: jakościowy defekt vWF, zaburzona adhezja płytek
TYP III: brak vWF
Czzynnik vWF- rola
Proces adhezji i agregacji płytek w miejscach o wysokim module ścinania, chroni czynnik VIII przed proteolizą
Czego wynikiem są nabyte skazy osoczowe?
- Wtórne zaburzenia biosyntezy czynników krzepnięcia
- Przyspieszona eliminacja czynników krzepnięcia
- Zahamowanie krzepnięcia przez przeciwciała
Z czym związane są wtórne zaburzenia biosyntezy czynników krzepnięcia?
Niedobór, nieprawidłowe wykorzystanie witaminy K- choroby wątroby, zaburzenia wchłaniania (żółtaczka mechaniczna), polekowe
W tworzeniu jakich białek układu krzepnięcia bierze udział witamina K?
Czynniki grupy protrmbiny: II, VII, IX, X
DIC
- Wewnątrznaczyniowa aktywacja procesu krzepnięcia i wtórnie fibrynolizy
- Zużycie czynników krzepnięcia (fibrynogen, V, VIII) i płytek –>skaza osoczowo-płytkowa
- W przebiegu procesów chorobowych z uwolnieniem dużej ilości tromboplastyny tkankowej- powikłania położnicze, urazy, uszkodzenie śródbłonka, uwolnione enzymy proteolityczne
DIC- obraz kliniczny
- Krwotoki narządowe, wylewy podskórne, podśluzówkowe
- Odkładanie się włóknika w naczyniach–> niewydolność, martwica narządów
- Ostry przebieg–> spadek CTK, wstrząs
- Wydłużenie czasu KK, wzrost INR, spadek fibrynogenu, wzrost D-dimerów, małopłytkowość
Skazy naczyniowe
- Bardzo drobne wybroczyny w skórze, jamie ustnej, rzdziej krwawienie pp, krwiomocz
- Wzrost przepuszczalności mikronaczyń
Wrodzone skazy krwotoczne naczyniowe
- Wrodzona naczyniakowatość krwotoczna- choroba Rendu-Oslera-Webera
- Zespół Ehlersa-Danlosa
- Zespół Marfana
- Wrodzona łamliwość kości
Choroba Rendu-Oslera-Webera
AD, zaburzenia rozwoju warstw ścian naczynia (zanik warstwy mięśniowej, sprężystej)–> odcinkowe rozszerzenia naczyń
Zespół Ehlersa-Danlosa
- Cecha recesywna, zaburzona biosynteza kolagenu i aktywacja płytek- skaza naczyniowo-płytkowa
- Nadmierna elastyczność skóry i ruchomość stawów
Zespół Marfana
- Zaburzenia struktury kolagenu i elastyny
2. Rozwarstwiające tętniaki aorty, pająkowate kończyny, skrzywienie kręgosłupa
Wrodzona łamliwość kości
Zaburzenie budowy kolagenu z tendencją do samoistnych złamań i przedłużonych krwawień po urazach
Nabyte skazy krwotoczne naczyniowe
- Zapalenie naczyń zw. z IgA (zespół Schoenleina-Henocha)
- Po stosowaniu GKS
- Przy plamicy starczej
- Przy dysproteinemiach, amyloidozach
- Przy niedoborze witaminy C
- W chorobach zakaźnych
Zespół Schoenleina-Henocha
- Zmiany zapalne w obrębie ściany naczyń, wzrost przepuszczalności
- IgA przeciwko antygenom ściany naczynia
- Czynnik wywołujący- zakażenie GDO (angina paciorkowcowa), zakażenia wirusowe
- Plamica skórna, krwawienia pp i nerek, krwawienia dostawowe