uned 2.3 - cludiant Flashcards

1
Q

beth yw nodweddion y system cylchrediad?

A

-cyfrwng addas
-system o bibellau
-pwmp
-falfiau
-pigment resbiradol

How well did you know this?
1
Not at all
2
3
4
5
Perfectly
2
Q

oes gan mwydyn (prif genwair) system cylchrediad agored neu caeedig?

A

caeedig

How well did you know this?
1
Not at all
2
3
4
5
Perfectly
3
Q

pa pigment ydy gwaed mwydyn yn cynnwys?

A

haemoglobin

How well did you know this?
1
Not at all
2
3
4
5
Perfectly
4
Q

beth yw ystyr fasgwlareiddio?

A

mae’n cynnwys system caeedig o bibellau gwaed

How well did you know this?
1
Not at all
2
3
4
5
Perfectly
5
Q

pam bod system cylchrediad mwydyn yn cael ei alw’n caeedig?

A

mae’r gwaed yn cylchrhedeg mewn system barhaus o diwbiau sef bibellau gwaed

How well did you know this?
1
Not at all
2
3
4
5
Perfectly
6
Q

pa lliw yw gwaed mwydyn a pam?

A

coch oherwydd mae’n cynnwys haemoglobin sy’n cario O2

How well did you know this?
1
Not at all
2
3
4
5
Perfectly
7
Q

sut mae ocsigen yn cyrraedd gwaed y mwydyn?

A

tryledu i mewn i’r mwydyn drwy ei groen llaith

How well did you know this?
1
Not at all
2
3
4
5
Perfectly
8
Q

oes gan bryfed system cylchrediad agored neu caeedig?

A

agored

How well did you know this?
1
Not at all
2
3
4
5
Perfectly
9
Q

beth yw siap calon pryfed?

A

siap tiwb dorsal

How well did you know this?
1
Not at all
2
3
4
5
Perfectly
10
Q

beth yw ystyr dorsal?

A

cefn

How well did you know this?
1
Not at all
2
3
4
5
Perfectly
11
Q

pa lliw yw gwaed pryfed a pam?

A

melyn achos nid yw’n cynnwys haemoglobin

How well did you know this?
1
Not at all
2
3
4
5
Perfectly
12
Q

beth mae gwaed pryfed yn cario?

A

glwcos, wrea a cemegion arall

How well did you know this?
1
Not at all
2
3
4
5
Perfectly
13
Q

pam bod system cylchrediad pryfed yn cael ei ddisgrifio fel agored?

A

nid yw’r gwaed yn aros yn y system cylchrediad, mae’n gadael y pibellau ac yn llifo o gwmpas meinweoedd

How well did you know this?
1
Not at all
2
3
4
5
Perfectly
14
Q

oes gan pysgod system cylchrediad caeedig neu agored?

A

caeedig

How well did you know this?
1
Not at all
2
3
4
5
Perfectly
15
Q

o ble daw’r ocsigen sy’n cael eu cludo yng nghwaed pysgod?

A

dwr

How well did you know this?
1
Not at all
2
3
4
5
Perfectly
16
Q

beth yw un o anfanteision mwyaf system cylchrediad sengl pysgod?

A

nid yw’n medru amrywio gwasgedd gwaed i’r tagellau a’r corff

How well did you know this?
1
Not at all
2
3
4
5
Perfectly
17
Q

pa fath o system cylchrediad sydd gan famolion?

A

dwbl caeedig

How well did you know this?
1
Not at all
2
3
4
5
Perfectly
18
Q

beth yw manteision system cylchrediad dwbl? (5)

A

-gallu amrywio gwasgedd y gwaed
-cylchrediad ar wahan i’r corff a’r ysgyfaint
-gwahanu’r gwaed di-ocsigenedig ac ocsigenedig
-cynnal pwysedd gwaed uchel i feinweoedd y corff
-pwysedd gwaed is i’r ysgyfaint

How well did you know this?
1
Not at all
2
3
4
5
Perfectly
19
Q

beth yw 3 math o bibell waed?

A

-rhydweliau
-gwythiennau
-capilariau

How well did you know this?
1
Not at all
2
3
4
5
Perfectly
20
Q

lle mae’r rhydweli yn cario gwaed?

A

o’r galon

How well did you know this?
1
Not at all
2
3
4
5
Perfectly
21
Q

beth ydy haen allanol rhydweli wedi’i wneud o?

A

colagen

How well did you know this?
1
Not at all
2
3
4
5
Perfectly
22
Q

pam ydy haen allanol rhydweli wedi’i wneud o golagen?

A

trwchus i wrthsefyll pwysedd gwaed uchel

How well did you know this?
1
Not at all
2
3
4
5
Perfectly
23
Q

beth ydy haen ganol rhydweliau?

A

edafedd elastig a cyhyryn llyfn

How well did you know this?
1
Not at all
2
3
4
5
Perfectly
24
Q

pam ydy haen ganol rhydweliau wedi’i wneud o edafedd elastig a cyhyryn llyfn?

A

mae’n caniatau i’r bibell ymestyn ac adlamu nol

How well did you know this?
1
Not at all
2
3
4
5
Perfectly
25
Q

beth yw pwrpas yr endotheliwm llyfn?

A

lleihau ffrithiant rhwng y gwaed a’r bibell

How well did you know this?
1
Not at all
2
3
4
5
Perfectly
26
Q

beth sy’n uno i greu gwythien?

A

gwythiennigau

How well did you know this?
1
Not at all
2
3
4
5
Perfectly
27
Q

pa trwch o lwmen sydd mewn gwythiennau?

A

mawr

How well did you know this?
1
Not at all
2
3
4
5
Perfectly
28
Q

beth yw rol y cyhyrau sy’n cwmpasu gwythiennau?

A

gwasgu gwythiennau ac helpu llif y gwaed

How well did you know this?
1
Not at all
2
3
4
5
Perfectly
29
Q

beth sydd gyda pwysedd gwaed is - rhydweliau neu gwythiennau?

A

gwythiennau

How well did you know this?
1
Not at all
2
3
4
5
Perfectly
30
Q

beth rol y capilariau?

A

cyfnewid sylweddau rhwng y gwaed a celloedd

How well did you know this?
1
Not at all
2
3
4
5
Perfectly
31
Q

beth yw trwch y capilariau?

A

trwch wal un gell

How well did you know this?
1
Not at all
2
3
4
5
Perfectly
32
Q

beth sy’n gwthio rhannau hylifol y gwaed allan o’r bibell mewn capilariau?

A

gwasgedd

How well did you know this?
1
Not at all
2
3
4
5
Perfectly
33
Q

pa sylweddau sy’n symud allan o’r capilariau?

A

glwcos ac ocsigen

How well did you know this?
1
Not at all
2
3
4
5
Perfectly
34
Q

pa sylweddau sy’n symud mewn i’r capilariau?

A

wrea, carbon deuocsid a dwr

How well did you know this?
1
Not at all
2
3
4
5
Perfectly
35
Q

mae gan gapilariau cyfanswm ____ _____ mwyaf

A

mae gan gapilariau cyfanswm arwynebedd trawsdoriad mwyaf

How well did you know this?
1
Not at all
2
3
4
5
Perfectly
36
Q

oes gan gapilariau pwysedd gwaed uchel neu isel?

A

isel

How well did you know this?
1
Not at all
2
3
4
5
Perfectly
37
Q

sut allwch cynyddu’r pwysedd gwaed yn y gwythiennau?

A

trwy tylino (massage) cyhyrau ysgerbydol

How well did you know this?
1
Not at all
2
3
4
5
Perfectly
38
Q

beth yw pwysigrwydd y pibellau coronaidd?

A

darparu gwaed i’r galon

39
Q

pam ydy wal y fentrigl chwith yn dewach na’r fentrigl dde?

A

mae’r fentrigl chwith yn darparu gwaed i’r corff lle mae’r fentrigl dde ond yn darparu gwaed i’r ysgyfaint sy’n agos i’r galon

40
Q

pam ydy pwysedd gwaed yn yr ysgyfaint yn isel?

A

osgoi pibellau gwaed yn mynd yn rhwystredig felly’n wneud hi’n anodd i waed llifo trwy’r ysgyfaint

41
Q

disgrifiwch llif y gwaed trwy’r galon

A

gwaed yn llifo mewn i’r fena cafa - atriwm dde - falf atrio-fentriglaidd de - fentrigl dde - falf cilgant - rhydweli ysgyfeiniol chwith - gwythiennau ysgyfeiniol chwith - atriwm chwith - falf atrio-fentriglaidd chwith - fentrigl chwith - falfiau cilgant - aorta - o gwmpas y corff

42
Q

beth yw’r camau systole atriaidd?

A

-atria’n cyfangu
-gwaed yn llifo drwy’r falfiau atrio-fentriglaidd (dwyrlen a teirlen) i mewn i’r fentriglau
-dydy’r pwysedd sy’n datblygu yn ystod y cyfangiad hwn ddim yn fawr iawn achos waliau tenau’r atria
-falfiau’n cau i atal ol-lifiad

43
Q

beth yw’r camau mewn systole fentriglaidd?

A

-fentriglau’n cyfangu (tua 0.1 eiliad ar ol y systole atriaidd)
-falfiau atrio-fentriglaidd yn cau achos pwysau uwch y fentrigl
-falfiau cilgant yn yr aorta a’r rhydweli ysgyfeiniol yn agor
-gwaed yn llifo i’r rhydweliau
-systole fentriglaidd yn para tua 0.3 eiliad
-waliau cyhyrog trwchus yn cynhyrchu pwysedd uwch yn y fentriglau

44
Q

beth yw’r camau mewn diastole?

A

-cyhyr y galon i gyd yn llaesu
-gwaed yn llifo o’r gwythiennau i mewn i’r atria
-cylchred cardiaidd yn dechrau eto

45
Q

beth yw’r camau mewn diastole fentriglaidd?

A

-cyhyr y galon yn llaesu a gwasgedd y fentriglau’n gostwng
-falfiau cilgant yn cau’n gyflym iawn i atal ol-lifiad gwaed o’r rhydweli i’r fentriglau

46
Q

beth yw’r 11 cam sydd ar graff sy’n ddangos newidiadau mewn gwasgedd a chyfaint tu fewn i’r galon yn ystod y cylch cardiaidd?

A
  1. systole atriaidd. mae waliau’r atria’n cyfangu; mae hyn yn cynyddu’r pwysedd yn yr atria. mae’r gwaed yn cael ei orfodi drwy’r falfiau atrio-fentriglaidd i mewn i’r fentriglau
  2. mae’r falfiau atrio fentriglaidd yn cau wrth i’r pwysedd yn y fentriglau dechrau cynyddu
  3. systole fentriglaidd. mae wal y fentrigl yn cyfangu ac mae’r pwysedd yn cynyddu’n gyflym
  4. mae’r falfiau cilgant yn agor. mae pwysedd gwaed uchel yn gorfodi’r falfiau i agor
  5. mae’r pwysedd yn cynyddu yn yr aorta wrth i’r gwaed gael ei gorfodi i mewn
  6. mae’r falfiau cilgant yn cau oherwydd gostyngiad yn y pwysedd fentriglaidd
  7. mae wal yr aorta’n adlamu’n elastig gan achosi i’r pwysedd cynyddu
  8. mae’r pwysedd yn parhau i ostwng yn y fentriglau
  9. mae’r falf atrio-fentriglaidd yn agor wrth i’r pwysedd yn y fentrigl gostwng
  10. mae’r atria’n llenwi’n oddefol wrth i’r gwaed ddychwelyd o’r gwythiennau
  11. yn ystod y cyfnod hwn mae wal y fentrigl yn llaesu; diastole fentriglaidd yw hyn
47
Q

pa fath o gyhyr sy’n ffurfio’r galon?

48
Q

mae’r cyhyr cardiadd yn ___

49
Q

beth a olygir wrth ddweud bod cyhyr cardiaidd yn myogenic?

A

mae’n dechrau impyls trydanol ar ben eu hun (heb ysgogiad)

50
Q

pa organigyn cell sy’n niferus iawn mewn celloedd cyhyr cardiaidd? pam?

A

mitochondria
-oherwydd mae llawer o resbiradaeth yn digwydd yn cyhyrau

51
Q

beth yw camau rheoliadur curiad y calon? (egluro)

A

-dechrau yn y nod sino-atriaidd yn wal yr atriwm dde
-ton gyffro yn teithio o nod 1 ar draws yr atria sy’n achosi’r atria i gyfangu
-cyffroad yn cyrraedd y nod atrio-fentriglaidd ac ar ol oediad byr bydd ysgogiad yn teithio lawr Bwndwl His i mewn i ffibrau Pwrkyne
-achosi i’r fentriglau gyfangu o’r gwaelod i fyny

52
Q

beth yw’r 4 cam (simplified) mewn rheoliadur curiad y calon?

A
  1. nod sino-atriaidd
  2. nod atrio-fentriglaidd
  3. bwndel his
  4. ffibrau pwrkyne
53
Q

pam bod hi’n bwysig fod y fentriglau’n cyfangu o’r gwaelod lan mewn rheoliadur curiad y calon?

A

sicrhau bod yr holl gwaed yn cael ei gwthio i fewn i’r rhydweliau

53
Q

pam bod hi’n bwysig bod yr atria yn cael eu hysgogi i gyfangu cyn y fentriglau mewn rheoliadur curiad y galon?

A

rheoli cyfeiriad llif y gwaed

54
Q

beth ydy ECG yn sefyll amdano?

A

electrocardiogram

55
Q

beth ydy ECG yn mesur?

A

y 3 digwyddiad rheoliadur curiad y calon

56
Q

beth sy’n digwydd yn ystod ton P mewn ECG?

A

systole atriaidd

57
Q

beth sy’n digwydd yn tonnau QRS mewn ECG?

A

dangos yr ysgogiad trydanol yn mynd i waelod y fentriglau drwy wal y fentrigl

58
Q

beth yw enw’r llinell ar ECG?

A

llinell isodrydanol

59
Q

beth sy’n digwydd yn ystod ton T mewn ECG?

A

diastole fentriglaidd

60
Q

beth ydy’r gwaed yn cynnwys?

A

hylif (plasma) a celloedd - coch, gwyn a phlatennau

61
Q

pa canran o plasma sydd yn y gwaed?

62
Q

pa canran o gelloedd sydd yn y gwaed?

63
Q

beth ydy plasma yn cludo? nodwch enghreifftiau

A

cludo sylweddau wedi hydoddi
-hormonau
-glwcos
-CO2
-asidau amino
-bwyd
-cynhyrchion ysgarthol e.e wrea

64
Q

pa lliw yw plasma?

65
Q

pa pigment ydy celloedd coch y gwaed yn cynnwys?

A

haemoglobin

66
Q

esboniwch addasiadau/nodweddion celloedd coch

A

-siap deugeugrwm i gynyddu arwynebedd arwyneb er mwyn amsugno/gludo mwy o ocsigen
-dim cnewyllyn i gael mwy o le am haemoglobin
-cynnwys haemoglobin sef pigment resbiradol

67
Q

beth sy’n crio’r ocsigen o’r ysgyfaint i’r meinwe mewn mamolion? (pigment)

A

haemoglobin

68
Q

pa fath o brotein yw haemoglobin?

A

cwaternaidd sy’n cynnwys haearn

69
Q

beth ydy ocsigen a haemoglobin yn ffurfio?

A

ocsihaemoglobin

70
Q

beth sy’n esbonio’r ffordd mae haemoglobin yn uno gyda ocsigen?

A

cromlin daduniad ocsigen

71
Q

pa siap yw cromlin daduniad ocsigen?

A

Sigmoid (S)

72
Q

beth ydy cromlin daduniad ocsigen yn dangos?

A

dirlawnder haemoglobin gyda ocsigen % ar wasgedd rannol ocsigen

73
Q

y mwyaf y dirlawnder, y mwyaf o ___ mae haemoglobin wedi rhwymo gyda, felly mwy o ___

A

O2
Ocsihaemoglobin

74
Q

ar wasgedd ocsigen rhannol uchel beth yw affinedd yr ocsigen i haemoglobin?

A

affinedd uchel

75
Q

beth a olygir wrth ddweud bod gan O2 affinedd uchel?

A

mae’r haemoglobin yn rhwymo wrth ocsigen yn mwy rwydd

76
Q

ar wasgedd ocsigen rhannol isel beth yw affinedd yr ocsigen i haemoglobin?

A

affinedd isel

77
Q

beth a olygir wrth ddweud bod gan O2 affinedd isel?

A

mae’n anoddach i’r haemoglobin rhwymo gyda’r ocsigen

78
Q

wrth i wasgedd rhannol uchel O2 gostwng, mae dirlawnder yr haemoglobin yn ___ felly’r ocsihaemoglobin yn daduno gan ____ O2 am resbiradaeth aerobig

A

gostwng
rhyddhau

79
Q

disgrifiwch beth a olygir gan Effaith Bohr

A

Hb gyda affinedd isel am O2 mewn bresenoldeb CO2

80
Q

Effaith Bohr - wrth cynyddu’r crynodiad CO2 yn y gwaed, mae cromlin daduniad ocsigen yn symud i’r ___

81
Q

wrth cynyddu CO2 ydy affinedd Haemoglobin am O2 yn lleihau neu cynyddu?

82
Q

sut ydy babanod yn y groth yn derbyn ocsigen?

A

o waed y fam ar draws y placenta/brych

83
Q

pam oes angen i affinedd haemoglobin y babi yn y groth fod yn uwch nag affinedd haemoglobin y fam ar ppO2 isel?

A

achos mae cellraniad angen egni, a mae llawer o gellraniad yn digwydd wrth i faban tyfu

84
Q

lle gellir darganfod myoglobin?

85
Q

pryd ydy myoglobin yn rhyddhau ocsigen?

A

mewn cyfnodau o ymarfer caled. ar ol i haemoglobin rhyddhau ei holl ocsigen, a pham bydd ppO2 cyhyrau yn isel iawn, fydd myoglobin yn dechrau rhyddhau ei ocsigen

86
Q

beth yw trefn
-haemoglobin ffetws
-haemoglobin normal
-myoglobin
ar graff daduniad ocsigen?

A

(chwith)
myoglobin
haemoglobin ffetws
haemoglobin normal
(dde)

87
Q

pa lliw yw myoglobin?

A

coch llachar e.e steak

88
Q

pa ganran o carbon deuocsid sy’n cael ei gludo wedi ymdoddi yn y plasma?

89
Q

pa ganran o carbon deuocsid sy’n cael ei gludo wedi bondio i broteinau?

90
Q

pa ganran o carbon deuocsid sy’n cael ei gludo fel ionau hydrogen carbonad?

91
Q

nodwch ac esboniwch y 7 cam yn cludiant carbon deuocsid sy’n ffurfio ionau carbonad mewn cell coch y gwaed

A
  1. CO2 yn y gwaed yn tryledu i’r cell coch
  2. Mae’r carbonig anhydras yn catalyddu’r cyfuniad o CO2 a H2O gan ffurfio asid carbonig
  3. Mae asid carbonig yn daduno i ffurfio ionau H+ a HCO3-
  4. Mae’r ionau HCO3- yn tryledu allan o’r gell coch i’r plasma
  5. I gydbwyso llif ionau negyddol tuag allan a chynnal niwtraliaeth trydanol, mae ionau Cl- yn tryledu i’r cell coch o’r plasma. Y syfliad clorid yw’r symudiad hyn
  6. Mae’r ionau H+ yn achosi i ocsihaemoglobin daduno i ffurfio haemoglobin. Mae’r ionau H+ yn cyfuno gyda’r haemoglobin i wneud asid haemoglobonig HHB. Mae hyn yn cael gwared ar yr ionau H+ felly dydy pH y gell ddim yn gostwng
  7. Mae O2 yn tryledu allan o’r gell ac i’r meinweoedd