S3 Flashcards
Przedwczesne dojrzewanie płciowe - częstość i u kogo?
1:5000
5-20 razy częściej u DZIEWCZĄT!
Opóźnione dojrzewanie to inaczej?
HIPOGONADYZM
Przedwczesne dojrzewanie czy hipogonadyzm - co częściej?
hipogonadyzm 10x częściej niz przedwczesne dojrzewanie
DSD to?
disorders of sex development - zaburzenia rozworju płci
1% populacjI!
Układ hamujący dojrzewanie?
mkrn3, jego niedobór najczęstszą przyczyną dziedzicznego przedwczesnego
Układy odpowiedzialne za inicjację dojrzewania?
układ kiiseptyny i neurokininy 1!
związki te działają na swoje receptory - KISS1 i neurkininowy 1. Receptory na neuronach GnRH, hamują też GABA. –> pobudzają uwalnianie GnRH i pusacyjne wydzielanie LH i FSH
Pierwszy objaw dojrzewania u chłpców?
powiększenie jąder do objętości >4ml
Dziewczęta - powiększenie piersi
Kiedy rozwój gruczołów piersiowych?
10 lat (8-13)
Kiedy menarche?
12,8 lat (9-16)
Kolejność o dziewcząt?
- Gruczoły piersiowe 10 lat
- Owłosienie łonowe 11
- Skok wzrostowy
- Menarche
Kiedy powiększenie jąder?
12 lat (10-13)
Kolejność u chłopców?
- Powiększnie jąder
- Rozwój owłosienia
- Powiększenie prącia
- Skos wzrostowy
Hormon antymullerowski?
prdukowny w komórkach sertolego, stymluje zanik przewodu Mullerta (a z nich: jajowd macica, górna cz pochwy)
Maskulinizacja dziewczyny 8-13 tydzien
obojnactwo??
Maskulionizacja plodu >13 tyg
powiększenie łęchtacznki
Przedwczesne dojrzewanie
rozwój wtórnych cech płciowych
-przed 8. u dziewcząt oraz
-przed 9 u chłopców
Opóźnione dojrzewanie (hipogonadyzm) u dziewcząt
brak rozwoju gruczołów piersiowych w wieku 13. i więcej
Opóźnione dojrzewanie (hipogonadyzm) u chłopców
brak zwiększenia objętości jąder (>4ml) w wieku 14. lat
Wspólne kryterium opóźnionego dojrzewania?
B rak dojrzałości płciowej po 4,5 roku od rozpoczęcia dojrzewania.
Dojrzewanie przedwczesne centralne - inne nazwy
GnRH zależne - przedwczesne
PRAWDZIWE
Dojrzewanie przedwczesne obwodowe
GnRH-niezależne
RZEKOME
Opóźnione dojrzewanie - rodzjae
Centralne (brak GnRH0
obwodowe (pierwotne uszkodzenie gonad, brak hamowania gonadotropin)
Przedwczesne dojrzewanie (tempo, wiek kostny, wzrost, objawy, zachowanie)
- zwiększone tempo wzrastania
- awans wieku kostnego
- obniżenie wzrostu końcowego
- trądzik tłuste włosy, nieprzyjemny pot
Opóźnione dojrzewanie
tempo, wiek kostny, wzrost, objawy, zachowanie
- brak skoku wzrostowego
- opóźniony wiek kostny
- niski wzrost w większości wypadków
- zaburzenia proporcji ciała, osteoporoza
- infantylizm płciowy, zaburzenia psychosocjalne
bjawy zaburzeń rozwoju płci wspólne dla obu płci i dla zaburzeń chromosomów płciowych
- obojnactwo
- nieprawidłowy rozówj gonad
- opóźnione dojrzewanie, wirylizacja dziewcząt w okresie dojrzewania
PD - lagodne formy!
- Thelarche praecox (piersi)
- Adrenarche praecox (owłosienie płciowe)
samoograniczające się
czynnościowe GnRH zależne przyczyny PD
- idopatyczne
- mutacja inaktywująca MKRN3
- mutacja aktywująca KISS1
- wtórne do leczenia rzekomego PD
Przyczyna heteroseksualnego rzekomego PD u dzeiwcząt?
WPN
u chłopców to będzie izo
PD u dziewcząt - idiopatyczne/organiczne %
idiopatyczne 80%
centralne organiczne lub rzekome 20%
PD u chłopców - idiopatyczne/organiczne %
- idiopatyczne – 5%
* centralne organiczne lub rzekome - 95%
GnRH zależne przyczyny PD - jakie
-mutacje MKRN3 delecja
–> najczęstsza przyczyna dziedzicznego PD
-nowotwory OUN
-wady rozwojowe OUN
(hamartoma, wodogłowie, torbiele pajęczynówki)
-indukowane leczeniem rzekomwego PD
Rzekome PD - przyczny
- z, McCune’a-Albrighta
- guzy jajnika
- guzy jądra
- testotoksykoza
- WPN
- GUZY ZARODKOWE
HIPOGONADZYM pierwotny worodzone przyczny
- Turner, Klineferter, Alstroma
- dygenezja gonad
HIPOGONADZYM pierwotny nabyty przyczny
- wnętrostwo
- urazy
- gonadektojia
- radio/chemio gonad
Hipogonadyzm ośrodkowy przejściowy przyczyny
- KOWD
- dieta
- nadmiernt wysyiłek
- niedoczynność tarczycy
- Cushing
- WPN
Hipogonadyzm ośrodkowy trwały przyczyny
- niedobór gonadotopin z zaburzeniami węchu - zespol Kallmana
- i bez zaburzen wechu
- Prader Wili
Hipogonadzym złożony wrodzony
Mutacja DAX1
KAL1
Hipogonadzym centralny
=hipogonadotropowy
Hipogonadzym obwodowy
hipergonadotropowy
46,XY DSD przyczny
- zaburzenia syntezy i lub działania testosteronu
- dysgenezja gonad (całkowita, częściowa)
- zaburzenia syntezy i lub działania AMH
- janikowo-jądrowe DSD
- wady embriologiczne (wynicowanie kloaki, spodziectwo, itd)
rzekome przedwczesne dojrzewanie a prawdziwe
mała objętość gonad, wczesne menarche, ODWRÓCONA SEKWENCJA DOJRZEWANIA, cechy hiperestrogenizacji/ hiperandrogenizacji
prawdziwe: powiększenie gonad
Ocena osi gonadalnej - obwodowe zaburzenia dojrzewania
spoczynkowe oznaczenie gonadotropin oraz T / E2
Ocena osi gonadalnej - centralne zaburzenia dojrzewania -
oznaczenie gonadotropin po GnRH
centralne przedwczesne dojrzewanie - leczenie
analog GnRH długo dziajłający?
hipogonadyzm leczenie
T/E2
rhLH/FSH
DSD - czy karotiyp świadczy o wyborze płci?
NIE! ale trzeba go oznaczać
Przesiew na WPN
ocena 17-OHP w kropli krwi
Thelarche praecox - co robić?
-monitorować??
Progrsywne przedeczesne dojrzewanie - wiek ksotny
AWANS!! Wieku kostnego, wiek kostny wyższy niż chronologiczny
Kiedy rozpoznajemy prawdziwe PD?
Kiedy po teście stymulacji GnRH wzrost stężenia LH >5mIU/ml!!!!
LH>FSH
Idiopatyczne centralne przedwczesne dojrzewanie leczenie
długodziałający analog GnRH i.m. co 4 tyg.
Po co hamować przedwczesne dojrzewanie
- z przyczyn psychosocjalnych i higienicznych
- dla poprawa wzrostu końcowego
- celem zmniejszenie ryzyka rozwoju raka estrogenozależnego w przyszłości
Idiopatyczne centralne przedwczesne dojrzewanie - monitorowanei
Wizyty kontrolne co 3 msc
wiek kostny Co rok
-trzy miesiące po terapii: LH, FSH, E2
Co rocznie test z GnRH
(FSH>LH)
Idiopatyczne centralne przedwczesne dojrzewanie -kiedy konczyc leczenie?
- kiedy pacjent osiągnie wiek dojrzewania płciowego, około 11 lat wieku chronologicznego
- gdy wiek kostny > 13 lat
- tempo wzrastania < 4 cm/rocznie
Prawidłowa czynność osi gonadalnej powraca po około 6 m-cach od zakończenia leczenia
Chłopiec z urazem głowy - leczenie prawdziwego PD (LEK)
triptorelina - hamuje uwalnianie LH i FSH
Zespół McCune-Albrighta - co z dojrzewaniem?
przedwczesne dojrzewanie rzekome
dodatkowo dysplazja włóknista kości i plamy o charakterze caffe au lait
PD w Zespół McCune-Albrighta - leczenie
tamoksyfen - inhibitor aromatazy
analog GnRH gdy wtórne GNRH-zależne PG
WPN - jak leczymy?
HYDROKORTYZON
Adrenarche praecox co to, objawy, leczenie
(przedwczesna dojrzałość warstwy siatkowatej kory nadnerczy, pojawia się owłosienie łonowe, może być Nieznaczne przyspieszenia wzrastania Bez przyspieszenia wieku kostnego, niprzyjemny pot i TRĄDZIK)
Długo działające analogi GnRH
- triptorelin
- leuprorelin
Długo działąjące analogi GnRH - wskazania
- prawdziwe PD
- wtórne PD w przebiegu rzekomego PD - WCh>11
Analogi GnRH - cel leczenia
- zapobieganie urazowi społecznemu
- poprawa proprocji ciałą i wrzorstu
- obniżenie rzyka raka piersi./endometrium
Zespół turnera - jaki hipogonadyzm>?
HIPERGONADOTROPOWY, obwodowy
Turner - noworodki objawy
obrzęki rąk i stóp