HC 9 persoonlijkheid Flashcards
type A persoonlijkheid
- hostility
- competitive
- time urgent
werd van gezegd betrokken te zijn bij verschillende hart- en vaatziekten . dit kun je typen als mensen die vijandig zijn, sociaal dominant en competitief en zelf kritisch.
word minder gebruikt
persoonlijkheid
de particuliere combinatie van emotionele attitude en gedrags reactie patronen van een individueel
individuelen gedragen zich consistent over situaties
type D persoonlijkheid
- negatieve affectiviteit
- sociale inhibitie
d staat voor distressed met deze twee subcomponenten.
de neiging om negatieve emoties te ervaren en die niet te delen.
persoonlijkheid A: hostility en coronary heart disease
hostility: de neiging om boos te zijn, cynisch en achterdochtig. is gerelateerd aan atherosclerosis, incidenten vabn CHD en mortaliteit.
gerelateerd aan anderverkalking, voorleider van coronary heart disease
hoge neuroticisme en gezondheid
- verhoogde riscio mortality
- adverse cardiac events among cardiac patients
- meer somatische symptomen
optimism en gezondheid
hoe meer optimistische verwachtingen in de toekomst ben je in het algemeen gezonder. minder complicaties en minder atherosclerosis
prevalence en incidence verschil
- prevalentie = hoe vaak het voorkomt
- incidentie = hoe vaak zal het voorkomen in de toekomst
prevalentie type D personaliteit
- general population: 13-25%
- cardiac population: 25-35%
- andere patient populaties: 20%
veelvoorkomende persoonlijkheid en je kunt dus zeggen dat het geen psychopathologische eigenschap is.
erfelijkheid persoonlijkheidtype D
type D persoonlijkheid is genetisch bepaald en stabiel over de tijd.
verschillennde unieke omgevingsinvloeden beinvloeden Type D
Type D en de big five
negative effect correleert positief met neuroticisme en social inhibition negatief met extraversie.
ze zijn related, maar niet hetzelfde.
word vaak gesteld dat type D simplificatie zou zijn van neuroticisme en extraversie.
type d persoonlijkheid en self-esteem en attachment
- lager zelfbeeld
- lager lichaamsbeeld
- verminderd gevoel van persoonlijke accomplishment
vaker een preoccupied of angstige hechtingsstijl, terwijl ze minder geneigd zijn om een veilige hechtingsstijl te hebben
Type D en depressie
- type D is permanent en depressie is een disorder dus tijdelijk
- conceptueel gaat depressie over negatieve emoties, niet zozeer sociale inhibitie
- Type d persoonlijkheid is ook gevoeliger voor depressie
een cluster van metabolische (biochemische) risicofactoren voor CVD
- overgewicht (vooral buik)
- hoge triglycerides en lage HDL cholestrol
- hoge bloeddruk of medicatie voor hypertension
- high fasting glucose levels of medicatie voor diabeter
metabool syndroom = clustering van risicofactoren die vaak samen voorkomen rondom de stofwisseling
het metabool syndroom is een risico voor het krijgen van hart- en vaatziekten
metabool syndroom en type D persoonlijkheid
Type D individuen waren 2x zo likely om metabool syndroom te hebben, los van leeftijd, sociale situatie, aanwezigheid van heart disease en andere traditionele risicofactoren.
Type D en CVD
samenvatting van veel studies heeft als conclusie dat een verhoogd risico bij mensen met type D persoonlijkheid op coronary artery disease kan veroorzaakt worden door traditionele risicofactoren, maar dat is niet zo. ook gecontroleerd voor deze factoren heeft type D een hoger risico
welke mechanismen spelen een rol bij type d persoonlijkheid die zorgen voor meer risico
- gedrag; minder bewegen en slechter dieet en minder vaak dokter door sociale inhibitie
- pathofysiologisch
mogelijke pathofysiologische mechanismen
Cortisol (HPA axis)
Hypothalamus Pituitary Adrenal axis; geactiveerd in stressvolle situaties. kan zijn dat dit systeem verstoord is
- hyperactivity
- hypoactivity
mensen die chronisch gestresst zijn (type D) hebben een verhoogde mate cortisol
denk aan experiment in go lab
mogelijke pathophysiological mechanisms
inflammatie
CPR en aderverkalking
mensen met type D laten een hogere mate van ontsteking zien. zowel op cellulair en op substance niveau en zowel generiek als specifiek zijn alle substanties die hiervoor zorgen verhoogd in mensen met aderverkalking (atherosclerosis)
inflammatie is voorspellend voor hart- en vaatziekten, CRP (marker of inflammation) voorspelde over 10 jaar met zelfde nauwkeurigheid als bekende risicofactoren. Ook voor uitkomsten na hartaanval
cellniveau = leukocyen. substance niveau = messenger moleculen
possible pathophysiological mechanisms
norepinefrine SAM axis
hart is interne pacemaker; sympathic is het gas en parasympathic is de rem. dit meten we met HRV -> marker voor hoe goed gas en rem samenwerken
hogere variabliteit is beter, want dat betekent dus dat je kunt anticiperen.
Minder variatie tussen de hartslagen, vooral parasympathisch is geassocieerd met risico voor CAD
Ook heeft lage variantie een voorspellende waarde voor hartaanval patienten.
-> type D word hiermee geassocieerd. veel gas tijdens rust, verminderde parasympathische controle
HRV = heart rate variability; variatie in de tijd tudden heartbeats
possible pathophysiological mechanism
oxidatieve stress
“roesten”
komt voor als er een overschot aan oxidanten of een vermindering in antioxidanten is of beide.
leid tot schade aan de celwanden en dna
ook betrokken bij schade aan artery en hartspieren
ongezonde levensstijl speelt hier een rol
possible pathophysiological mechanism
celveroudering
iedere keer dat er een cel deelt word een telomeer korter
wanneer die te kort is kan er geen celdeling meer plaatsvinden.
Type d persoonlijkheid laat kortere telomeren zien (ook hoge score op N en A)
oudere cellen zijn betrokken bij hart- en vaatziekten
telomeer = eindstukje van chromosoom
wat moeten we met al deze kennis over type d persoonlijkheid
op bais van wat we weten zouden we moeten screenen op type d persoonlijkheid
- inzetten op vaker controleren van kwetsbare groep
- inzetten op gedragsverandering
- in acht houden dat sociale inhibitie een deel ervan is
debat