systeem aarde: 2 Flashcards
puinhelling
min of meer uit een massa puin bestaande, kegelvormige afzetting aan de onderzijde van een rotswand
puinwaaier
sedimentpakket dat zich opbouwt als een rivier vanuit een steil en smal dal in een lagergelegen vlakte terechtkomt
sedimentatie
proces waardoor los materiaal na transport door wind, water of ijs op het aardoppervlak wordt afgezet
sedimentgesteente
gesteente dat is ontstaan uit materiaal dat door wind, water of ijs is neergelegd. heet ook afzettingsgesteente
stollingsgesteente
gesteente dat is ontstaan door afkoeling van lava of magma
stroomgebied
het hele gebied dat afwatert op een bepaalde rivier
transport
vervoer van sediment door water, wind of ijs
trogdal
een U-dal in een berggebied dat ontstaan is door erosie door een gletjes
verwering
het uiteenvallen van hard gesteente onder invloed van verschillende processen
verweringsmateriaal
puin dat ontstaat bij verwering
waterscheiding
de grens tussen twee stroom gebieden; gevormd door hogere delen in het landschap
zandsteen
sedimentgesteente dat vooral bestaat uit aaneengekitte zandkorrels
aanslibbingskust
kust waarbij de afzetting van materiaal overheerst
aardverschuiving
het van een helling glijden of rollen van een grote hoeveelheid gesteente of los materiaal
atmosfeer
het geheel aan gasvormige stoffen die het vaste en vloeibare deel van de aardkorst omringen; dampkring
benedenloop
deel van een rivier of beek vanaf de middenloop tot de monding, waar het verval en de stroomsnelheid over het algemeen gering zijn en waar de sedimentatie groot is
biosfeer
het leven op aarde: planten, dieren, mensen
bovenloop
deel van een rivier of beek van de bron of oorsprong tot de middenloop, waar het verval, de stroomsnelheid en de erose over het algemeen groot zijn
chemische verwering
het uiteenvallen van gesteente waarbij de scheikundige samenstelling verandert
delta
kust die ontstaat als aan de monding van een sterk vertakte rivier meer materiaal wordt afgezet dan dat de zee afvoert
eindmorene
verpulverd materiaal dat een gletsjer voor zich uit heeft geschoven en dat na het afsmelten van de gletsjer is blijven liggen
erosie
het afschuren en uitschuren van de ondergrond door met verweringsmateriaal beladen ijs, water of wind
evapotranspiratie
de som van evaporatie en transpiratie
fysische verwering
het uiteenvallen van vast gesteente waarbij de chemische samenstelling van het gesteente niet verandert; mechanische verwering
gesteentekringloop
proces waarbij gesteenten door geologische processen (verwering, erosie, sedimentatie) telkens worden afgebroken en opnieuw gevormd
gletsjer
een ijsmassa die op land is gevormd en onder invloed van de zwaartekracht in beweging is
hydrologische kringloop
proces waarbij water op aarde een nooit eindigde kringloop van verdamping, condensatie, neerslag en transport doorloopt
hydrosfeer
het water op aarde (oppervlakte- en grondwater, ijs)
kalksteen
gesteente dat ontstaat door de opeenhoping van (kalkhoudende) stoffelijke overblijfselen van in zee levende organismen
karstlandschap
landschap dat bestaat uit kalksteen en te maken heeft met het oploosen van kalk in water
klifkust
steile kust die is ontstaan doordat de zee de onderkant heeft afgebrokeld en afgekalfd
leisteen
grijs of zwart metamorf gesteente dat onder invloed van druk is ontstaan uit schalie (verharde klei)
lithosfeer
de buitenste schil van de aarde, bestaande uit de aardkorst en het vaste, buitenste gedeelte van de aardmantel
marmer
metamorf gesteente dat onder invloed van hoge druk en temperaturr is ontstaan uit kalksteen
massabeweging
verweringsmateriaal dat onder invloed van zwaartekracht naar beneden glijdt
meander
natuurlijke bocht in een rivier
mechanische verwering
het uiteenvallen van vast gesteente waarbij de chemische samenstelling van het gesteente niet verandert; fysische verwering
metamorf gesteente
gesteente dat onder hoge druk en/of hoge temperatuur andere eigenschappen heeft gekregen
middenloop
deel van een rivier of beek tussen de bovenloop en de benedenloop waar de helling niet zo groot is, waardoor de rivier gaat meanderen. erosie en sedimentatie zijn hier ongeveer in evenwicht
morene
afzetting van door landijs of gletsjers aangevoerd en achtergelaten materiaal