Sýkingar í efri loftvegum (VST) Flashcards
Meinvaldar í kvefi?
Aðallega veirur.
Helst rhinoveirur, parainfluensa, RSV, coronaveira og metaphneumoveirur.
Hversu oft fáum við kvef á ári?
0-5 ára => 4-8x á ári
6-9 ára => 3-6x á ári
10-19 ára => 2-5x á ári
>20 ára => 2-4x á ári
Afhverju fáum við svona oft kvef?
Við myndum ekki long lasting ónæmi gegn parainfluenzu, RSV eða coronveirum og þær eru alltaf að sýkja okkur aftur og aftur.
Hvernig smitast kvef?
Snertismit Úðasmit Augu/nef Börn>fullorðnir Ofkæling?
Meðferð við kvefi?
Engin.
Einkennameðferð kannski með hitalækkandi og verkjastillandi. Ekki mælt með antihistamine decongestants á börnum yngri en 6 ára en stundum er hægt að nota það til að minnka einkenni.
Fylgikvillar kvefs.
Eyrnabólga (allt að 30%) Sinusitis (5-10%) Periorbital cellulitis Lungnabólga Hyperreactive airways (asthmi)
Greining kvefs.
Saga + skoðun.
Nefkoksstrok+PCR ef leggja á barnið inn. Annars of dýr rannsókn til þess að gera, hefur enga klíníska þýðingu að vita hvaða veira liggur að baki.
Pathogen hálsbólgu.
Langtoftast veirur og þá sömu veirur og í kvefi.
>90% hálsbólgu í börnum vegna veira
Adenoveira, enteroveira, influenza A+B, parainfluenza, RSV, EBV/CMV
rhinovirus o.s.frv.
Bakteríur: Streptókokkar Gr. A, C, G. Neisseria gonorrhoea, Corynebacter diphteria, Blönduð anaerob flóra, Fusobacterium necrophorum
Ddx hálsbólgu.
GERD
Ofnæmi
PFAPA => periodic fever, aphthous stomatitis, pharyngitis and adenitis
Hvaða pathogen skiptir mestu máli að greina í hálsbólgu og af hverju?
Viljum ekki missa af GAS aka S. Pyogenes.
Fylgikvillar GAS eru m.a. Abscessar (peritonsillar og retropharyngeal abscess), glomerulonephritis og rheumatic fever.
Snöggt próf til að greina GAS hálsbólgu?
Strep test.
Hver er næmi strep test?
EF strep test er tekið RÉTT er næmi þess 85-90%. Þannig við erum að missa af 1-2 af hverjum 10.
Hve stór hluti skólabarna eru GAS berar?
15-20% skólabarna eru GAS berar þannig við erum líklegast að meðhöndla e-a sem þurfa ekki á því að halda.
Hvernig greinir maður streptókokkahálsbólgu klínískt?
Þú gerir það ekki. Þetta er ekki klínísk greining heldur þarf að staðfesta með stroki. Margar veirur t.d. EBV og CMV geta valdið svipaðri klínískri mynd.
Einkenni hálsbólgu.
Hálssærindi \+/- nefrennsli Eitlastækkanir Hiti Ógleði, uppköst, kviðverkir (GAS)
Hálsbólga greining.
Saga+skoðun Bakteríuræktun Veiru-PCR Monospot (óáreiðanlegt undir 5 ára) Strep-test
Hvers vegna er mónospot óáreiðanlegt fyrir
Það er oft falskt neikvætt fyrir yngri börnin.
Einnig er það oft neikvætt í byrjun á veikindunum hjá öllum aldurshópum.
Meðferð hálsbólgu.
Ef staðfest GAS þá pencillin annars ekki sýklalyf.
Magical mouthwash getur verið einkennastillandi (er þaggi Sara?)
Hitalækkandi og verkjastillandi.
Pathogenar stomatitis.
Enteroveirur, HSV, candida albicans.
Sjaldan bakteríur
Meðferð: obs. vökvajafnvægi, mycostatin, xylocain gel…
Pathogen croup.
Parainfluenza Adenoveirur Influenza A og B RSV Sjaldan bakteríur
Einkenni croup aka laryngitis aka laryngotracheitis.
Börn 6 mán - 3 ára Inspiratorískur stridor Obstuctiv öndun (stundum) Geltandi hósti, hæsi Kyngingarerfiðleikar \+/- Hiti
Hvað tilheyrir efri öndunarfærum og hvernig sýkinar fáum við þar?
Nef => kvef Munnur => stomatitis Kok (háls og nefkirtlar) => hálsbólga Barki (larynx og epiglottis) => laryngitis aka croup aka laryngotracheitis Eyru => eyrnabólga Sinusar => sinusitis
Ddx croup?
Epiglottitis => sést aldrei eftir Hib bólusetningar byrjuðu
Aðskotahlutur
Bacterial tracheitis => veikari þegar þau koma, svara ekki adrenalíni
Ofnæmisreaction
Peritonsillar/retropharyngeal abscess
Meðferð croup.
Almennt: Sitja uppi, rólegt umhverfi, kalt rakt loft, +/- súrefni
Innúða epinephrine 2.25%……. 0.05 ml/kg
Sterar ef moderate-severe
Sjaldan öndunarvél
Hvenær yfir sólarhringinn er croup verst?
Oft verst á nóttunni. Barnið liggur útaf og bjúgur safnast fyrir í larynx. Barnið og foreldrar vakna við geltandi hósta barnsins. Kannski búið að vera með byrjandi væg einkenni yfir daginn.
Hvað gerir adrenalín í croup?
Innöndunaradrenalín dregur saman æðarnar og minnkar bjúgin í larynx.
Hvenær skal nota stera í croup?
Notar systemstera þegar barnið kemur snemma inn. Veikindin toppa oft á 3-5 degi og því eru systemsterar gefnir til að koma í veg fyrir versnunina.
Hvað er AOM?
Vökvi í miðeyra með einkennum - eyrnaverkur, óværð, hiti, börn klóra sér í eyra.
Hljóðhimnan er rauð, þykknuð og útbungandi og oft útferð.
Hvað er OME (otitis media með effusion)?
Vökvi í miðeyra án einkenna.
Chronic OME. Tímalengd.
> 3 mán
Rétt eða rangt.
Einungis bakteríru valda AOM?
Rangt. Veirur geta klárlega valdið eyrnabólgu einar og sér. Því er ekki samansem merki á milli eyrnabólgu og sýklalyfja.
Einkenni eyrnabólgu?
Kvefeinkenni \+/- hiti \+/- eyrnaverkur \+/- óværð \+/- toga í eyrun útferð úr eyra einkennalaus
Hvaða AOM á að meðhöndla með sýklalyfjum?
Ef mikil einkenni
Undir 1-2 ára aldurs
Saga um endurteknar eyrnabólgur
Sterk fjölskyldusaga um eyrnabólgur
Hversu stór hluti eyrnabólgu lagast spontant?
80-90%
Fylgikvilli AOM.
heyrnarskerðing, seinkaður talþroski? 5% krónískur OM með útferð (ef rof eða rör) 5% tympanosclerosis - örvefur á hljóðhimnu cholesteatoma beinsýking mastoiditis skemmd á heyrnarbeinum dreifðar sýkingar
Hvað telst vera endurtekin eyrnabólga?
Eyrnabólga 1x í mánuði.
Hvaða abx er notað við AOM?
Amoxicillin er fyrsta lyf
Ef ennþá hiti á þriðja degi má hækka skammtinn eða skipta yfir í amoxicillin-klavulan sýru
Keflex er líka í lagi. Betra á bragðið.
Klínísk einkenni sinusitis.
Þrálátt nefrennsli Hósti Hitatoppar Hitavella Næturhósti
Meðferð sinusitis.
Oftast bíðum við í 4-6 vikur áður en abx er gefið.
Mögulegir fylgikvillar sinusitis.
Orbital abscessar
Meningitis
Sinus thrombosis