Seminarium 5 (odpowiedź komórkowa) Flashcards
Jaka może być odpowiedź komórkowa?
→antygenowo-nieswoista (wrodzona) •fagocytoza •limfocyty NK →antygenowo-swoista (nabyta) •limfocyty Th1 (CD4+) •limfocyty Tc (CD8+) cytotoksyczne
Jakie zdolności mają komórki żerne (fagocyty)?
→pochłaniania drobnoustrojó (fagocytoza)
→wewnątrzkomórkowe zabijanie/niszczenie pochłoniętych drobnoustrojów
Rola komórek NK w OK:
Zabijanie własnych komórek:
→zakażonych
→zmienionych nowotworowo
Z udziałem czego przebiega fagocytoza natywna (spontaniczna)?
z udziałem receptorów dla struktur bakteryjnych (PRR) i receptorów rozpoznających struktury uszkodzonych komórek własnych (receptory zmiatacze)
jest bezpośrednia
Jak przebiega fagocytoza ułatwiona?
patogeny są opsonizowane (białka obronne odłożone na powierzchni) i następnie zachodzi fagocytoza - proces “zamka błyskawicznego”
Etapy fagocytozy:
- chemotaksja
- rozpoznanie i pochłonięcie patogenu
- utworzenie fagosomu z lizosomem (fagolizosom, trawienie)
- wydalanie resztek
Wymień mechanizmy zależne od tlenu w fagocytozie:
→fagosom •rodniki tlenowe (ROS) •tlen singletowy •nadtlenek wodoru •anion nadtlenkowy (O2-) →fagolizosom •kwas podchlorawy (HOCl) •tlenek azotu (NO) (makrofagi)
Wymień mechanizmy niezależne od tlenu w fagocytozie:
→defensyny (białka i peptydy kationowe)
→proteazy i inne enzymy lizosomalne
→laktoferyna
→lizozym
Scharakteryzuj granulocyty obojętnochłonne (neutrofile):
→odpowiedź komórkowa wrodzona
→pierwsza linia obrony organizmu; stanowią 50-70% leukocytów obecnych we krwi, mają zdolność migracji, pierwsze pojawiają się w miejscu zakażenia lub uszkodzenia tkanek
→segmentowane jądro połączone wąskimi pasmami chromatyny (łatwo ulega odkształceniom, co ułatwia migrację)
→komórki krótko-żyjące (3 dni) - po spełnieniu swej funkcji giną na drodze apoptozy
Co dzieje się z neutrofilami po spełnieniu przez nich ich funkcji?
giną na drodze apoptozy
Jakie receptory występują na neutrofilach?
→rozpoznające wzorce molekularne patogenów (PRR)
→wiążące fragment Fc przeciwciał klasy IgG (FcγRIII, FcγRII)
→dla składników dopełniacza (C1R, C3R, C5aR)
→cząsteczki adhezyjne (LFA-1)
→receptory dla chemokin
Ziarnistości azurofilne w neutrofilach zawierają:
→lizozym →mieloperoksydaza →elastaza →katepsyna G →kwaśna hydrolaza →defensyny, BPI
Specyficzne ziarnistości w neutrofilach zawierają:
→lizozym →cytochrom b558 →zasadową fosfatazę →laktoferynę →białko wiążące witaminę B12
Co to jest NEToza?
NETs = Neutrophil Extracellular Traps
formowanie sieci (pułapek) zewnątrzkomórkowych
Aktywowane (ginące) neutrofile wyrzucają białka i chromatynę tworząc struktury podobne do sieci (pułapki), złożone z DNA, histonów i białek o działaniu bakteriobójczym, w które wpadają patogeny.
Skąd pochodzą składniki NETozy?
Z neutrofili →z jądra •DNA •histony →z ziarnistości •elastaza neuotrofilowa •mieloperoksydaza •MMP-9
Jaka jest funkcja NET?
→bariera fizyczna, unieruchomienie patogenów
→”rozbrajanie” patogenów (usuwanie czynników wirulentnych)
→zabijanie patogenów
Jakie wyróżniamy makrofagi tkankowe?
→pęcherzyków płucnych →Komórki Kupffera (wątroba) →osteoklasy (kości) →komórki Langerhansa (skóra) →mikroglej (mózg)
Scharakteryzuj monocyty/makrofagi:
→komórki długo-żyjące
→mają silne właściwości fagocytarne
→nieustannie patrolują tkanki, wyłapują umierające lub nieżywe komórki (niszczą je
→fagocytują i niszczą drobnoustroje (liczne lizosomy zawierają enzymy, np. kwaśna fosfataza, katepsyna, RNAza, DNAza, lipaza, lizozym)
→stała ekspresja MHC II (funkcja APC)
Jakie wyróżniamy mechanizmy odpowiedzi komórkowej?
→fagocytoza - wewnątrzkomórkowe zabijanie/rozkład antygenu (makrofagi, granulocyty)
→cytotoksyczność - zabijanie komórek nieprawidłowych (zakażonych, obcych, nowotworowych) (limfocyty Tc, limfocyty NK)
Jakie limfocyty wyróżniamy w nabytej (antygenowo-swoistej) odpowiedzi komórkowej + rola?
Limfocyty T, które są specyficzne = antygenowo-swoiste
→limfocyty pomocnicze Th1 (aktywacja makrofagów/limfocytów Tv)
→limfocyty cytotoksyczne Tc (zabijanie własnych, zakażonych/zmienionych nowotworowo komórek)
Migracja limfocytów T:
- dziewicze limfocyty T oraz limfocyty T pamięci wędrują do narządów limfatycznych
- następuje aktywacja limfocytów
- po aktywacji, limfocyt T efektorowy wykazuje ekspresję określioncy receptorów, które umożliwiają mu dotarcie do tkanki gdzie nastąpiło zakażenie
Co dzieje się w miejscu infekcji (w tkance) na śródbłonku?
zmienia się także ekspresja molekuł adhezyjnych na śródbłonku naczyń w ognisku zapalnym
Przy udziale czego odbywa się wędrówka limfocytów T?
→selektyny
→integryny
→adresyny
→CAM z nadrodziny Ig (NRIg)
Etapy aktywacji limfocytó T w narządach limfatycznych:
→rozpoznanie antygenu
→aktywacja limfocytów
→ekspansja klonalna
→różnicowanie w komórki efektorowe i komórki pamięci
Rola limfocytów CD4+:
→aktywacja makrofagów, limfocytów B i innych komórek
Rola limfocytów CD8+:
→zabijanie zakażonych komórek
→aktywacja makrofagów
Przedstaw historię życia limfocytów T:
→prekursory limfocytów T dojrzewają w grasicy
→naiwne limfocyty T CD4+ oraz CD8+ przechodzą do krążenia
→naiwne limfocyty T w węzłach chłonnych znajdują antygeny
→aktywacja naiwnych limfocytów T w węzłąch chłonnych, rozwój komórek efektorowych i komórek pamięci
→aktywacja efektorowych limfocytów T w miejscu zakażenia; eliminacja patogenów
Scharakteryzuj fakultatywne patogeny wewnątrzkomórkowe:
mogą namnażać się poza komórką, a także wewnątrz makrofagów. Nie ulegają całkowitemu zniszczeniu. Są niedostępne dla przeciwciał. Wywołują chroniczne zakażenia.
NADWRAŻLIWOŚĆ TYPU PÓŹNEGO (NTP)
Nadwrażliwość typu późnego (NTP) - ziarniniakowa - opisz:
Patogeny nie zostają zniszczone. Blokują tworzenie fagolizosomów.
Dochodzi do NAMNAŻANIA patogenów wewnątrz makrofagów (w fagosomach).
Odpowiedź komórkowa na nadwrażliwość typu późnego:
→aby makrofagi mogły zniszczyć fakultatywne patogeny wewnątrzkomórkowe potrzebują dodatkowej aktywacji (limfocyty Th1)
→przeładowane bakteriami makrofagi mogą być zabijane przez limfocyty cytotoksyczne
→cytokiny nasilają odczyn zapalny
Pierwszy kontakt z antygenem w nadwrażliwości ziarniniakowej:
Pierwsyz kontakt z antygenem, bezobjawowy, nie ma reakcji efektorowej:
1. rozpoznanie antygenu
2. kostymulacja
3. cytokiny:
→IL-12 (APC)
→IL-2 (Th1)
Podział limfocytów T (CD4), różnicowanie w kierunku Th1.
Przez co aktywowane są makrofagi w nadwrażliwości typu późnego?
przez EFEKTOROWE limfocyty Th1
→CD40L
→IFN-gamma
Przewlekłe zakażenie nadwrażliwości ziarniniakowej powoduje:
tworzenie się ZIARNINIAKÓW
Ciągła stymulacja antygenowa prowadzi (21-28 dni) do rozwoju przewlekłych ognisk zapalnych (ziarniniaki), w których dochodzi do martwicy komórek i uszkodzenia tkanki.
Co wchodzi w skład ziarniniaków?
→komórki nabłonkowate - dużo wodniczek wypełnionych drobnoustrojami
→wielojądrzaste komórki olbrzymie - powstałe w wyniku łączenia się makrofagów
→przeładowane drobnoustrojami makrofagi umierają (nekroza, rozprzestrzenianie się zakażenia)
→wokół ogniska zakażenia gromadzą się efektorowe limfocyty Th1
→napływają także monocyty
Co dzieje się w ziarniniakach?
→limfocyty Th1 - stymulowane antygenem, aktywują makrofagi
→aktywowane (sfrustrowane) makrofagi uwalniają ROS, NO, enzymy lityczne, TNF-alfa - uszkadzają tkanki
→hipoksja - uszkodzenie tkanek, ale też zahamowanie rozmnażania się drobnoustrojów
→przerost fibroblastów (produkcja kolagenu) prowadzi do zwłóknienia tkanki
Kiedy zachodzi frustracja makrofagów i na czym polega?
w ziarniniakach - aktywowane (sfrustrowane) makrofagi uwalniają ROS, NO, enzymy lityczne, TNF-alfa - uszkadzają tkanki
Zakażenie Mycobacterium:
przewlekłe zakażenie, lokalne tworzenie ziarniniaków ma na celu ograniczenie rozprzestrzeniania zakażenia, ale powoduje martwicę i zwłóknienie tkanki (upośledzenie funkcji)
Rola Th1 w nadwrażliwości typu późnego:
→aktywacja makrofagów (IFN-gamma i CD40)
→zabija przewlekle zakażone komórki. Uwolnione patogeny są zabijane przez świeże makrofagi
→indukuje profliferację limfocytów T. (IL-2)
Wzrost liczby komórek efektorowych
→indukuje różnicowanie makrofagów w szpiku kostnym (IL-3 + GM-CSF)
→aktywuje śródbłonek ułatwiając migrację leukocytów (TNF-alfa, LT-beta)
→powoduje akumulację makrofagów w miejscu infekcji (CCL2)