Hoofdstuk vuvve en zesse Flashcards
Kenmerk obesitas
- overmatige opstapeling van vetweefsel. Dit wordt veroorzaakt door voortdurede positieve energiebalans die resulteert in een gewechtstoename
Overgewicht wordt vaak bepaald op basis van
BMI
BMI is (eigenschappen)
onafhankelijk van leeftijd en geslacht
- bruikbaar voor alle rassen en etnische groepen, behalve Aziaten.
- Niet toepasbaar op kinderen omdat deze groet met de leeftijd.
- 15% hoogste waarden overgewicht
- 5% hoogste waarden obesitas
Relatie tussen BMI en vetpercentage kan wel beinvloed worden door
geslacht ras leeftijd genetische factoren fitheidsniveau
Directe metingen
accurater dan BMI maar niet altijd haalbaar om uit te voeren
Naast BMI ook
lendenomtrek als lichaamsmeting van overgewicht en obesitas
lendenomtrek verklaart
- voorkomen van abdominaal vet
adipocyten
vetcellen ter hoogte van de buik die geassocieerd worden met cardiovasculaire ziektes en risicofactoren voor diabetes.
2 soorten types obesitas
- appeltype (androïde obesitas)–> vet voornamelijk rond de buik. Hoog gezondheidsricico
- peertype (Gynoïde obesitas) –> onderhuidse vetcellen ter hoogte van de heup –> grote graad van lipolyse
lipolyse
afbraak van vetten als bron van energie
Factoren die vetverdeling beinvloeden
- mannen hebben meer visceraal vet dan vrouwen
- ouderen hebben meer abdominaal subcutaan en visceraal vet dan jongeren
- blanken hebben meer abdominaal subcutaan en visceraal vet dan zwarten
- mensen die fysiek actief en fysiek fit zijn hebben minder abdominaal subcutaan en visceraal vet dan sedentairen
- Genetische factoren spelen ook een rol
Ectopisch vet
vet in skeletspieren onder vorm van vetdruppels dicht bij de mitochondria die dadelijk beschikbaar is als energiebron(intramyocellulaire vetten) en tussen de spiervezels en spierbundels als lange termijn opslagplaats voor energie en de lever. Deze neemt toe bij obesitas en is dus slecht voor de gezondheid
wat zegt het gewicht als kind over het gewicht als volwassene
als kind obesitas–> als volwassenen ook grotere kans op obesitas
Hoe groeien en vullen vetcellen
tot de leeftijd 20 jaar groeit aantal vetcellen tot definitieve aantal(hyperplasie). Daarna worden de vetcellen gevuld wanneer men verzwaart(hypertrofie) of geledigd als men vermagert(hypotrofie. het aantal blijft wel ongewijzigd.
Hoe gevaarlijk is obesitas
- 5 de meest voorkomende risicofactor
- meer dan een gewichtsprobleem
- risicofactor voor veel andere ziektes
- beperkte daling kan al grote invloed hebben op gezondheid.
Nevenziektes of comorbiditeiten van obesitas
- Diabetes mellitus type 2 en insulineresistentie
- metabool syndroom
- bepaalde kankers
- hypertensie
- cardiovasculaire aandoeningen
- Cholesterol en triglyceriden
- overbelasting gewrichten door gewicht
- menstruatieprobleem vooral bij appeltype
- galstenen
- depressie
- vervetting, ontseking, verschrompeling, verharding lever
- slaapapneu, longlijden en astma.
Cholesterol
-HDL- cholesterol:
zorgt voor de afvoer van cholesterol uit de vaatwand terug naar de lever. Hoe hoger hoe beter
- LDL - cholesterol: zorgt voor aderverkalking en dus meer kans op hart en vaatziekten
- triglyceriden zorgen ook voor aderverkalking
praktische problemen obesitas
- kleren
- een zitje
- meer afwezigheid door ziekte
- sociale isolatie
- moeite om zich aan te kleden
- hygiene moeilijkheden
1 kg vet is … kcal
7000
Oorzaken obesitas
- overmatige of slechte voeding
- gebrek aan fysieke activiteit
- genetische voorbeschiktheid
- schildklierproblemen (thyroxine)
- medicatie
- psychologische aandoeningen
Obesitas voorkomen
- voldoende fysieke activiteit gewichtstoename vermijden--> 150-250 minuten per week gewicht verliezen--> 250 min - calorie-inname doen dalen - calorieverbruik doen stijgen - gedrag en levensstijl veranderen
Gunstige effecten lichaamsbeweging op gewichtsverlies
- daling lichaamsgewicht
- wijziging lichaamssamenstelling
- verhoging rustmetabolisme
- verhoging capacitiet voor mobilisaie en verbranding van vet
- verbetering van het gemoed
Aandachtspunten voor mensen met overgewicht die gaan sporten
Rustig en gradueel opbouwen
- aangepaste intensiteit van de oefeningen
- vermijden van gewichtsdragende oefeningen
- verhoogd risico op hypertermie (oververhitting)
- aangepastte aanmoedigingen en begeleiding
- aanpassingen van toestel en materiaal.
Hoe gedrag en levensstijl veranderen bij obesitas
- Er wordt samen met een psycholoog aandacht besteed aan:
1. motivatie voor gewichtsverlies
2. bewustwording van het eetgedrag
3. verandering van het eetgedrag
Wat gebeurt er als de 3 dingen om obesitas te genezen niet werken
aanvullende medicatie of anti obesitas heelkunde
2 types anti obesitas heelkunde
- restrictieve principe (=inname beperken) vb. maagballon, maagring
- Malabsorptie principe(=opnamebeperking)
vb. scopinaro ingreep
Vaak combinatie van de 2
Van koolhydraten naar
glucose
Wat is glucose in het menselijk lichaam
een energiebron die circuleert in het bloed voor onmiddelijk gebruik door cellen
word opgeslagen i de lever als glycogeen
Oorsprong Insuline
Wordt geproduceerd door de betacellen van de eilandjes van langerhans van de pancreas
Functies Insuline
- Bevorderen van het transport van glucose door de celmembraan van de cellen
- het omzetten van glucose in glycogeen
- te veel aan glucose omzetten in vet
- voorkomen eiwitten worden gebruikt als energiebron
Wat is Diabetes
Het lichaam produceert onvoldoende insuline of het lichaam is resistent
Gevolg diabetes
Hyperglycemie(te hoge bloedsuikerspiegel)
stoornissen in bloedvetten en bloeddruk
wat is prediabetes
verstoorde glucose tolerantie
Type 1 diabetes
Insuline dependente diabetes mellitus
- -> onvoldoende insuline aangemaakt, lichaamseigen immuunsysteem, vernietigen betacellen
- op jongere leeftijd
- proces verloopt snel, snel klachten
Type 2 diabetes
Niet insuline dependente diabetes mellitus
–> lichaamscellen zijn onvoldoende gevoelig voor de werking van insuline. Dit wordt insuline resistent genoemd. Hierdoor verhoogde bloedsuikerspiegel en verhoogde bloed insulinespiegel. op lange termijn: secretie insuline dalen en hyperglycemie gaat nog meer toenemen.
- Treft hoofdzakelijk volwassenen ouder dan 40 a 45 jaar. Daarom genaamd ouderdomsdiabetes
- ook bij jongere mensen
- voornaamste oorzaak: toenemend overgewicht en onvoldoende lichaamsbeweging
- proces verloopt langzaam
Zwangerschapsdiabetes
komt voor enkel tijdens de zwangerschap onder invloed van hormonale veranderingen en verdwijnt spontaan erna
Zeldzame vormen van diabetes
- erfelijke vormen
- hormonale vormen
- door sommige medicties
- pancreatitis
- alvleesklierontsteking
Acute verwikkelingen van diabetes
hyperglycemie:
- bij niet of niet goed behandelde diabetes
- onvoldoende therapietrouw
- stress, dieetfouten of verminderde lichaamsbeweging
Symptomen diabetes
polyurie: veel urineren
polydipsie: veel drinken
droge plakkerige mond
oorzaak symptomen diabetes
nieren kunnen glucose niet meer tegenhouden–> glucose in bloed–> glucose trekt vocht mee
Chronische aandoeningen
treden op wanneer diabetes onbehandeld blijft.
- de kleine bloedvaten gaan lekken en verstoppen: ogen en nieren
- aantasting grote bloedbanen: cva, hartinfarct, slechte circulatie in de benen, impotentie man
- aantasting zenuwbanen
- huidziektes
Oorzaak type 1 diabetes
auto-imuunziekte:
imuunsysteem ziet lichaamseigen cellen en stoffen als lichaamsvreemd en er gaat er antistoffen tegen vormen
Type 2 diabetes ontstaan vergrotende factoren
- erfelijkheid
- obesitas en zwaarlijvigheid
- prediabetes
- ouders broers of zussen met type 2 diabetes
- laag HDL cholesterol gehalte
- hoge bloeddruk
- vrouwen die zwangerschapsdiabetes hebben gehad
- inname medicatie
- bepaalde rassen en etnische groepen
Oplossing diabetes
type 1: insuline injecties
type 2:
- soms insuline
- risicofactoren controleren
- medicatie die gevoeligheid voor insuline laat toenemen
Hoe kan fysieke activiteit bloedsuikerverlagend werken
- door spierarbeid–> insuline gevoeligheid verhoogt.
- ontspannend effect dat de hogere vraag naar insuline als gevolg van stress wegneemt.
Aandachtspunten wanneer mensen met diabetes beginnen met fysieke activiteit
- Diabetes moet voldoende onder controle zijn voor begin met een fysieke activiteits programma.
- Regelmatige zelfcontrole bloedsuikerspiegel aangewezen.
- Graad fysieke activiteit rustig opbouwen.
- Om hypoglycemie te vermijden tijdens inspanning:
Niet sporten wanneer de insuline gevoeligheid het hoogst is. (Bv net na inspuiting)
Voor fysieke inspanningen iets minder insuline spuiten of orale medicatie te nemen of extra koolhydraten innemen.
Tijdens langdurige fysieke inspanningen altijd druivensuiker of iets dergelijks bij hebben. - Voorkeur gaat uit naar langdurige, matig intensieve sporten zoals wandelen, fietsen, zwemmen, …
- Sommige sporten worden afgeraden omdat zij mogelijk hypo levensbedreigende gevolgen kunnen hebben. Vb parachutespringen.
- Explosieve sporten vermijde door de plotse bloeddrukstijgingen. Minder gunstig bij o.a oog en nier complicaties die optreden bij diabetes.
- Zoveel mogelijk met partner sporten zodat deze kan helpen in bepaalde situaties. Indien alleen neem diabetes-identificatie mee.
- Dragen van kwaliteitsvolle sportschoenen en kleding is een noodzaak. Dit door de mogelijke slechte bezenuwing en bloedcirculatie. Ook extra aandacht besteden aan voethygiëne.