6 Flashcards
3 hoofdtakken in de rechtspraak
- strafrecht
- privaatrecht
- bestuursrechtspraak
Tuchtrechtspraak
De bevoegdheid om sancties op te leggen bij overtreding van normen die gelden voor (beroeps)groepen
Wanneer is de overheid/burger onderworpen aan de rechtsmacht van de onafhankelijke rechter?
zodra het gaat over burgerlijke rechten of schuldvorderingen
- burgerlijk rechter is ook bevoegd te oordelen over publiekrechtelijke vorderingen
Administratief beroep
- Men vraagt een besluit aan een ander bestuursorgaan dan het orgaan dat het besluit heeft genomen > rechtspraak blijft binnen de uitvoerende macht
> Voor geschillen van publiekrechtelijke aard kan ook administratief beroep worden opengesteld
Welke gerechten behoren bij de rechterlijke macht?
- de rechtbanken
- de gerechtshoven
- de Hoge Raad
Rechterlijke ambtenaren
- de belangrijkste personen die in de gerechten werken
- = zittende magistratuur
Verschil zittende en staande magistratuur
Leden van de gerechten die met rechtspraak zijn belast zijn de zittende magistratuur, leden die dit niet zijn, oftewel het Openbaar Ministerie, heet het staande magistratuur (hoort de OvJ bij)
Waar bestaat het parket bij de Hoge Raad uit?
- een procureur-generaal bij de Hoge Raad
- een plaatsvervanger
- diverse advocaten-generaal
Procureur-Generaal
- alleen de PG kan een vervolgingstaak hebben in het geval van ambtsmisdrijven van de leden van de Staten-Generaal
- de PG is niet met rechtspraak belast
Onafhankelijkheid rechters
- De rechters moeten onafhankelijk zijn van de regering en het parlement
- De onafhankelijkheid van rechters wordt gewaarborgd door ze voor het leven te benoemen
> Kunnen door de regering ontslagen worden als ze dat zelf willen, of 70 jaar zijn geworden
> Ontslag als disciplinaire maatregel of wegens ongeschiktheid kan alleen door de Hoge Raad
Checks and balances bij de Hoge Raad
De Hoge Raad stuurt 6 personen naar de Tweede Kamer, en de Tweede Kamer mag hier weer 3 van kiezen die door de regering benoemd kunnen worden tot leden van de Hoge Raad
> hedendaags wordt de voorkeur van de Hoge Raad door de Tweede Kamer en regering overgenomen, zodat de Hoge Raad zelf de leden kiest > behalve als er bezwaar van de Tweede Kamer is
Wat is het verschil van toetsing tussen de Hoge Raad en het hof in hoger beroep?
De Hoge Raad is de laatste stap na hoger beroep.
- Het hoger beroep wijst op een volledige herkansing, waardoor ook de feiten opnieuw worden vastgesteld.
- De Hoge Raad oordeelt slechts over een eventuele schending van het recht door lagere rechters en vernietigt hun uitspraken als dat het geval is.
Op basis van welke twee gronden kan de Hoge Raad casseren?
- Vormverzuim
- Schending van het recht
> De Hoge Raad bevordert hiermee de rechtseenheid door één overheersende interpretatie te geven
Toetsingsverbod
- WIFZ mag niet worden getoetst aan Gw
> Art. 81 Gw: regering, Staten-Generaal, Raad van State stellen de wetten vast, dus kijken zelf naar de formele zin en of deze in strijd is met de grondwet, als dit wel zo is wordt het dus niet in het wettenbundel geplaatst - WIFZ mag niet worden getoetst aan Statuut en aan fundamentele rechtsbeginselen (bijv. rechtszekerheid)
>Harmonisatiewet-arrest - Zowel inhoud als totstandkoming WIFZ mag niet worden getoetst aan Gw >Prof. Van de Bergh
>Geldigheidsvereiste: rechter moet kijken naar Staatsblad en handelingen van Staten-Generaal, wat daaruit volgt, dat geldt
> Reden: Trias Politica > rechter mag niet op plaats wetgever zitten
> Geldt niet voor lagere regelingen als: amvb, ministeriële verordening, provinciale/gemeentelijke verordeningen
Beschikkingen
Bestuurlijke besluiten in een concreet geval, inhoudende een publiekrechtelijke rechtshandeling
> dus er wordt een beoogd rechtsgevolg bewerkstelligd
> geen algemene strekking: ze is gericht tot een specifieke persoon of heeft betrekking op een bepaalde zaak
> bijv. vergunning
Algemene beginselen van behoorlijk bestuur (abbb’s)
Algemene normen waar een goed functionerend bestuursorgaan zich aan zou moeten houden
> Rechter toetst in bestuursrechtelijke procedure ook aan deze beginselen > in strijd? > besluit vernietigd
Drie mogelijkheden om de rechter te controleren
- Controle via hoger beroep:
De uitspraak van de rechter wordt aan het oordeel van een andere rechter onderworpen. - Openbaarheid van de rechterlijke uitspraken:
De terechtzittingen moeten openbaar zijn. - Motiveringsplicht:
In beginsel moet ieder vonnis gemotiveerd zijn.
> De rechter kan zich verantwoorden aan de ‘openbare mening’, de wetgever kan als reactie hierop bepaalde regels wijzigen als zij van mening is dat de toepassing van de rechter onbevredigend is.
Verschil tussen klassieke grondrechten en sociale grondrechten
Klassieke grondrechten/vrijheidsrechten:
- Primair gericht op de overheidsonthouding.
- Het draait veelal over de privésfeer van de burger waar de overheid geen inbreuk op mag maken > vaak een ieder verbindend dus de burger kan zich hier gemakkelijk op beroepen.
- Het betreft subjectieve rechten die de burger kan afdwingen bij de rechter.
Sociale grondrechten:
- Het gaat vrijwel steeds om taakstellingen van de overheid: bijv. om voldoende werkgelegenheid of de volksgezondheid te bevorderen.
> Hierbij wordt de overheid dus een opdracht gegeven.
- De aanspraken die voortvloeien uit sociale grondrechten zijn niet rechtsreeks af te dwingen bij de rechter > minder een ieder verbindend dus lastiger om als burger te beroepen.
> Inspanningsverplichting.
> Het gaat slechts om aansporingen om het overheidsbeleid op bepaalde doeleinden te richten, waarbij de overheid behoorlijk vrij is om af te wegen hoe dat moet geschieden.
Scheiding moet niet worden overdreven; ze hangen vaak sterk samen.
EVRM
- Is juridisch bindend en bevat klassieke grondrechten.
- EHRM ingesteld waar lidstaten en burgers terecht kunnen inzake schending van EVRM.
> Tegen besluiten van EU-instellingen kan geen klacht ingediend worden, want EU is niet toegetreden tot EVRM, ondanks verplichting. - Burger moet voorafgaand aan procedure EVRM alle nationale rechtsmiddelen hebben benut.
- Bij het EVRM wordt er altijd geprocedeerd tussen burger en lidstaat.