Leer van de wilsautonomie
- de contractvrijheid
- de verbindende kracht van de overeenkomst
- het consensualisme
Pleegt rechtsmisbruik, de titularis van een recht die het uitoefent
- met het exclusieve oogmerk om een ander te schaden
- zonder redelijk en voldoende belang, terwijl men schade berokkent
- op een voor hem nuttige wijze maar op een voor een ander nadelige wijze terwijl de titularis een voor hem even nuttiger maar voor de ander minder nadelige uitoefening had kunnen kiezen (criterium van de keuze)
- terwijl er een wanverhouding bestaat tussen het voordeel dat die rechtsuitoefening hem biedt of beoogt te bieden en het enorme nadeel dat daarmee aan een ander wordt berokken (proportionaliteitscriterium)
De wilsovereenstemming veronderstelt:
- de uiting of de veruiterlijking door minstens twee personen van hun wil die wil moet volwaardig zijn
- de wil moethet doen ontstaan van rechtsgevolgen beogen
- de wil moet gericht zijn tot de partij met wie men wenst te contracteren
Dwaling
- Het moet gaan om een dwaling die bestaat op het ogenblik van decontractsluiting
- Het moet gaan om een essentiële of substantiële dwaling (over eendoorslaggevend, determinerend element)
- De dwaling moet verschoonbaar zijn in hoofde van de dwalende partij
Bedrog
- Er moeten kunstgrepen of listen worden aangewend (materieel element)de kunstgrepen moeten uitgaan van de medecontractant
- de medecontractant had de bewuste bedoeling (kwade trouw) pù debedrogene te misleiden en aan te zetten tot contracteren (psychologischelement)
- De listen waren doorslaggevend voor het sluiten van de overeenkomst omdat
- Zonder het bedrog de toestemming niet zou zijn bekomen
Geweld
- Het geweld moet een dadelijke vrees doen ontstaan voor een aanzienlijkkwaad + objectief en subjectief criterium
- Het geweld is determinerend voor de contractsluiting door het slachtoffer
- Het geweld is onrechtmatig of ongeoorloofd
- Objectief criterium: bonus pater familias
Subjectief criterium: in dezelfde omstandigheden geplaatst
Verschoonbaarheidsvereiste
- Onderzoeksplicht(koper)
- Informatieplicht(verkoper)
- Verificatieplicht(koper)
Gekwalificeerde benadeling
- Een ernstige benadeling van één van de contractpartijen en dus een groot
onevenwicht of een manifeste wanverhouding tussen de wederzijdse
bedongen prestaties
- Een misbruik van de concrete omstandigheden van inferioriteit – nood,
zwakte, hartstocht – waarin de benadeelde partij zich bevond tegenover de
medecontractant
- Het determinerend karakter van het misbruik: zonder het misbruik van de
omstandigheden zou de benadeelde het contract niet zijn aangegaan of zou hij het hebben gesloten tegen minder ongunstige voorwaarden
Benadeling
Wanneer er bij een overeenkomst onder bezwarende titel die ook vergeldend is, een aanzienlijk onevenwicht bestaat tussen de wederzijds bedongen prestaties. (economisch onevenwicht –> Ten tijde van de contractsluiting
imprevisie –> ten tijde van de uitvoeringsfase)
Standaardbedingen
Standaardbedingen maken van deel uit van de contractinhoud wanneer de bestemmeling van het aanbod:
a) uiterlijk op het ogenblik van de contractsluiting kennis heeft genomen (effectieve kennisname)
b) of hij heeft redelijkerwijze kennis kunnen nemen (mogelijke kennisname)
c) hij deze bedingen ook als deel van de contractinhoud heeft aanvaard
Uitzonderingen bij standaardbedingen:
- als het de algemene voorwaarden van hun sector zijn
- als het een contract van lange duur was
Economische vertegenwoordiging
De hulppersoon vertegenwoordigt de debiteur van de contractuele verbintenis en vereenzelvigt zich met hem: de fout van de hulppersoon wordt dus een fout van de debiteur die opdracht gaf; zij bewaart hierbij haar karakter zodat het uitgesloten is dat de debiteur die zich niet voor zijn persoonlijk bedrog mag bevrijden, zich exonereert voor het bedrog van zijn hulppersonen.
Voorwaarden vertegenwoordiging
- de vertegenwoordiger beschikt over een vertegenwoordigingsbevoegdheid
- De vertegenwoordiger moet krachtens die bevoegdheid optreden, niet voor eigen rekening, doch voor rekening van de vertegenwoordigde
Schijnvertegenwoordiging
Gevolgen zullen indien als:
- De schijnvertegenwoordiger verwekt een schijn in strijd met de werkelijkheid
- De derde heeft een rechtmatig vertrouwen in het bestaan en/of in de omvang van de vertegenwoordigingsbevoegdheid. – vertrouwen ~ de schijn beantwoordt aan de werkelijkheid; ~ rechtmatig wanneer de derde niet wist (subjectief) en ook niet behoorde te weten (objectief) dat de schijn niet beantwoordde aan de werkelijkheid
- de schijn is toerekenbaar aan de schijnvertegenwoordigde en dit vereist dat de schijnvertegenwoordigde heeft bijgedragen tot het opwekken van de schijn, ofwel de opgewekte schijnt getolereerd heeft (toerekenbaarheidsvereiste)
- de derde heeft door een handelen of nalaten voortgebouwd op zijn vertrouwen in de schijn
De remedies van de schuldeiser
Uitvoering
- uitvoering in natura (+ SV)
- gerechtelijke vervanging (+ SV)
- uitvoering bij equivalent = vervangende SV
Ontbinding
- gerechtelijke
- buitengerechtelijke
- UOB
De excepties van de schuldenaar
- contractuele verplichtingen in vraag stellen (interpretatie, aanvulling,
- matiging)
- vreemde oorzaak bewijzen
- beroepen op exoneratieclausule
- geen SV want geen schade
- ENAC
Voorval is ontoerekenbaar aan de debiteur – ontoerekenbare onmogelijkheid als:
- het voorval onvoorzienbaar was bij de contractsluiting (het bestaan ervanwerd door de debiteur bij het vaststellen van de contractvoorwaarden niet inhet visier genomen en hij behoorde dat niet te doen)
- Het voorval door de debiteur redelijkerwijze niet kon voorkomen nochvermeden worden
- De debiteur op het ogenblik van het voorval niet al in gebreke was gesteld om zijn verbintenis na te komen
De principiële geldiheid van bevrijdingsbedingen – drie beperkingen:
- Een bijzondere wettelijke bepaling van dwingend recht op van openbare ordeverbiedt een (gehele of gedeeltelijke) bevrijding van aansprakelijkheid
- Het beding mag niet leiden tot bevrijding voor zijn persoonlijk bedrog
- Het beding mag de overeenkomst niet uithollen
Toepassingsvoorwaarden voor buitengerechtelijke vervanging:
1) de hoogdringendheid die een snelle oplossing vereist en die maakt dat een
preventief beroep op de rechter elk nut zou ontnemen aan de vervanging als
remedie
2) een voorafgaande (tegensprekelijk en minnelijke of gerechtelijke) vaststelling
van de tekortkominge van de debiteur zodat er later geen problemen van
bewijs ontstaan
3) een ingebrekestelling van de debiteur, met de toekenning van een laatste
redelijke termijn tot uitvoering van de precies aangegeven niet-uitgevoerde
verbintenis
4) na afloop van die termijn en indien de schuldenaar niet heeft uitgevoerd, moet
de schuldeiser onmiddellijk tot de buitengerechtelijke vervanging overgaan en hierbij de eisen van de goede trouw (zoals de schadebeperkingsplicht) naleven
Voorwaarden rechtshandeling:
- Roestemming van de partij die zich verbindt
- Haar bekwaamheid om contracten aan te gaan
- Een bepaald voorwerp moet inhoud van de verbintenis zijn
- Een geoorloofde oorzaak
Drie ontbindingsregimes bij wanprestatie
- Het wettelijke regime van de gerechtelijke ontbinding
- het conventionele regime waarbij partijen voorzien in een UOB dat eenbuitengerechtelijke ontbinding mogelijk maakt
- Het uitzonderingsregime waarbij een buitengerechtelijke ontbinding aanvaard wordt in uitzonderlijke omstandigheden
Ontbindingsrecht
- Een geldig wederkerig contract
- Een voorafgaandelijke ingebrekestelling van de tekortkomende schuldenaar
- Een toerekenbare tekortkoming aan één van de opgenomen verbintenissen
Rol van de rechter:
- Uitstelbevoegdheid
- Matigingsbevoegdheid
Buitengerechtelijke ontbinding
- De schuldenaar moet zich schuldig maken aan een toerekenbare tekortkomingdie van aard is een gerechtelijke ontbinding te rechtvaardigen
- de verplicht voorafgaandelijke uitstelbevoegdheid van de rechter is zinloos ofzonder voorwerp geworden (hoogdringendheid, schadebeperkingsplicht,wegvallen vertrouwen, onmogelijkheid overeenkomst)
- de schuldeiser moet een kennisgeving richten tot zijn schuldenaar waarin hijzijn ontbindingsverklaring op ondubbelzinnige wijze kenbaar maakt en waarin hij nauwkeurig het motief van de eenzijdige ontbinding opgeeft, met name de verweten wanprestatie
- De redelijkheid en de billijkheid of de eisen van de goede trouw bij de uitvoering van contracten beheersen ook het toepassen van de ontbindingsregimeswanprestatie ontbindingssanctie, zodat de schuldeiser vaak voorafgaand aan zijn ontbindingsverklaring ook een ingebrekestelling moet versturen met een laatste uitvoeringstermijn (tenzij nutteloos geworden)
Excipiens kan zich met succes op de ENAC beroepen wanneer:
- de debiteur is zelf schuldeiser van een zekere schuldvordering die bovendienals eerste opeisbaar wordt
- De debiteur moet een reeds voltrokken tekortkoming kunnen aantonen inhoofde van zijn medecontractant
- De excipiens moet subjectief en objectief te goeder trouw handelen
