renesans Flashcards
co oznacza renesans?
odrodzenie kultury i sztuki antycznej
w jakich latach rozpoczal sie renesans?
1492 - odkrycie ameryki
1450 - wynalezenie druku
1453 - upadek konstantynopola
co sie stalo w 1517?
wystapil m. luter, doprowadziło to do powstania rozłamu w kościele i powstanie nowe wyznania protestanckie.
- luteranizm
- kalwinizm
- anglikanizm
co to antropocentryzm?
czlowiek najdoskonalsze stworzenie od boga
homo sum humani ninil ame alienum puto
czlowiekiem jestem i nic co ludzkie nie jest mi obce.
jakie byly idee i hasla renesansu? (9)
- nasladowanie starozytnych
- powrot do zrodel kultury sredniowiecza
- afirmacja pieknego ludzkiego ciala
- antropocentryzm
- postulat tworzenia literatury w jezyku ojczystym
- inwidualizm
- kostium antyczny
- kult rzemiosla warsztatu poetyckiego
- kult slawy
jakie ksiegi zawieral utwor rzeczypospolita idealna i ktore nie zostaly wydane?
o obyczajach, o prawach, o wojnie (wydane)
o kosciele i o szkole (niewydane)
czym jest nowela
krotki utwor epicki pisany proza, jednowatkowy o wyraznie zarysowanej akcji.
skad pochodzi i jaki jest punkt kuliminacyjny noweli sokol?
pochodzi ze zbioru opowiadan pod tytulem “dekameron”, punkt kuliminacyjny to ugotowanie sokola.
znane powiedzenie wypowiedziane przez mikolaja reja?
polacy nie gesi iz swoj jezyk maja
jakie byly korzysci plynace z malrzenstwa wedlug mikolaja reja? (5)
- w chorobie moga sie wspierac
- moga porozmawiac, poradzicsie
- moga wspolnie chodzic do ogrodu na spacer i dbac o ogrod
- dom jest schludny, zadbany
- potomstwo to blazenkowie, daja pocieche
na czym wzorowal sie jan kochanowski, do jakiej filozofi sie odnosil itp.
wzrowal sie na tworczosci horacego, odwoluje sie do epikureizmu i stoicyzmu, kierowal sie zasada zlotego srodka (umiar we wsystkim).
czym byl poeta doctus?
byl to poeta wszechstronnie wyksztalcony np. jan kochanowski
o czym jest utwor jana kochanowskiego “serce rosnie patrzac na te czasy…”
- pierwsze 3 strofy = charakter opisowy, zmiana por roku zima -> wiosna.
- druga czesc = charakter piesni, zycie czlowieka i co daje mu radosc
= prawdziwa radoscdaje czyste sumienie
jakie “przekonania” nalezaly do stoicyzmu?
- wazna cnota: wazniejsza niz bogactwo
- jest trwala nie mozna zabrac (cnota)
- dystans wobec losu, fortuna jest zmienna
- spokoj, apatia wobec losu
jakie “przekonania” należała do epikureizmu?
- unikac cierpien
- dazyc do odczuwania przyjemnosci
- carpe diem - chwytaj dzien
o czym byl utwor jana kochanowskiego “chcemy byc sobie radzi”?
podmiot liryczny zwraca się do “pana” aby rozkazal rozstawienie stolu. bog wie przyszle rzeczy ale smieje sie z nieba. nie nalezy dazyc do bogactwa. (mega inba ogolnie)
o czym byl utwor jana kochanowskiego “piesn o dobrej slawie”
1 zwrotka to pytanie retoryczne. zwraca sie do wszystkich ktorzy chca zdobyc slawe. majatek i slawa przemina. nie warto nazywac czlowieka kogos kto zyje jak zwierze. (napycha sie, mysli tylko o jedzeniu i piciu).bog wyroznil nas od zwierzat dajac mowe i rozum. nalezy sluzyc dobru wspolnemu. poeta uwaza ze ten kto poswieci zycie dobrej sprawie, nie przegra zycia
o czym jest utwor “pies o cnocie” J.kochanowskiego
cnota - wartosc najwazniejsza, niezmienna/stala. poeta zaznaczaze cnocie zawsze towarzyszy zazdrosc. cnota jest wartoscia sama w sobie.
po co powstalo i do czego sie odwoluje utwor “odprawa poslow greckich”?
powstalo na zamowienie jana zamoyskiego z okazji jego slubu.
odnosi sie do wydarzen mitologicznych poprzedzajacych wojne trojanska.
kim byl antenon?
doradzca aleksandra, w prologu zaznacza ze aleksander porywajac helene zlamal zasady goscinnosci, a tera proboje przekupic sojusznikow.
jak zachowal sie aleksander wobec heleny?
traktuje ja jak przedmiot, wspomina dawna niechec do grekow. (antenon zas nie chce wojny i oddal by helene.)
co sadzi iketaon o sytuacji z helena?
uwaza, ze nie powinni oddawac heleny bo grecy zaraz zabiora im zony i dzieci. mowi ze grecy najpierw maja oddac medee a potem prosic o helene.
co to tren?
gatunekliryki wywodzacy sie ze starozytnosci, poswiecony osobie zmarlej
schemat trenu
1 przedstawienie osoby zmarlej
2 opisanie jej zaslug
3 podkreslenie ogromu straty
4 pocieszenie
tren 9 o czym byl itp
o madrosci, dzieki niej nie czujemy strachu, mamy stabilnosc, nie ma smutku, nie dazy sie do bogactwa. jest to pochwala madrosci stoicikiej. na koniec czlowiek nazywa siebie nieszczesliwym bo przez cale zycie dazyl do zdobycia madrosci a ona nie uchronila go przed rozpacza. utwor nie pochwala stoicyzmu tylko poddaje go krytyce
o czym byl tren x
adresatem jest orszulka. autor zastanawia sie czy trafila do nieba, czyscca, hadesua, na szczesliwe wyspy a moze zmienila sie w slowika (reinkarnacja). “gdzieskolwiek jest, jesli jest”. tren konczy sie zyczeniem aby orszulka ukazala sie we snie.
o czym byl tren xi
zaczyna sie od slow brutusa, ktory mowi ze cnota to traszka. poeta zastanawiasie czy warto byc czlowiekiem poboznym. tren konczy sie do zalu przez, ktory poeta uwaza,ze traci pocieche i rozum. tren podwaza wartosc stoickiej cnoty
w ix, x i xi trenie w co zwatpil jan kochanowski
ix - zwatpienie wwartosc stoickiej madrosci
x - zwatpienie w boga, istnienie niesmiertelnosci duchowej
xi - zwatpienie w wartosc stoickiej cnoty
o czym byl tren xix
przedstawia wizje senna kochanowskiego. ukazuje mu sie zmarla matka z orszulka w reku. jest to spelnienie zyczenia z trenu x. matka zapewnia, ze po smierci istnieje zycie wazniejsze od tego ziemskiego. mowi ze orszulka jest w niebie z aniolkami. mowi do kochanowskiego aby zastosowal w zyciu te rady ktore dawal innym. “teraz mistrzu sam sie lecz”
co opisuje w kazaniach sejmowych piotr skarga
porownuje stan kraju do czlowieka ktoremu trzeba znalezc odpowiednie lekartstwo. ojczyzna tp matka ktora trzeba leczyc.
jakie bylo 6 chorob ojczyzny opisane w kazaniach sejmowych piotra skargi
- niezyczliwosc ludzka
- niezgody i klotnie sasiedzkie
- oslabienie katolickie i powstawanie wyznan protestanckich
- oslabienie wladzy krolewskiej
- niesprawiedliwe prawo
- grzechy przeciwko bogu
o czym jest psalm 91
należy do utworów dydaktycznych i wyraża bezgraniczną ufność w Boską opiekę, Na koniec zapewnia, że Bóg okazuje wdzięczność i miłuje tych, którzy oddali się w jego opiekę. Psalm ten jest więc pochwałą Boga
o czym jest psalm 13
Utwór ma charakter błagalny, podniosły nastrój, ale jest również przesiąknięty żalem i smutkiem. Podmiot liryczny błaga Boga o wsparcie w trudnych chwilach, deklarując najszczerszą i czystą wiarę.
o czym jest psalm 47
Jak często w psalmach dziękczynnych i pochwalnych, podmiot namawia do dziękowaniu Bogu śpiewem i tańcem Podmiotem lirycznym jest osoba wierząca, która wychwala Boga za wszystkie dary i dobro, jakie od niego otrzymał. Jest wdzięczny Stwórcy za jego działanie i moc. Jest przepełniony radością i zachęca innych ludzi do tego, by również dziękowali Bogu tańcem i śpiewem.