İslamiyet Öncesi Türk Tarihi Flashcards
(129 cards)
Türk Adının Anlamı
Uygur, Köktürk Kaynakları:Güç, kuvvet
Çin kaynakları: Miğfer
Ziye Gökalp: Nizam sahibi, töreli
Kaşgarlı Mahmut: Olgunluk çağı
İslam kaynakları: Terk edilmiş, deniz kıyısındaki adam
Wambery: Çoğalan, türeyen, yaratılan
Orta Asya Kültür Merkezleri
- Anav Kültürü
- Afanesyeva Kültürü
- Andronova Kültürü
- Karasuk Kültürü
- Tagar Kültürü
- Kelteminar Kültürü
Anav Kültürü
–> M.Ö 4500-1000
–> Orta Asya’nın en eski kültürüdür
Afanesyeva Kültürü
- M.Ö. 3000-1700
- Türklerin en eski kültürüdür.
- Orta Asya uygarlığının temelini oluşturmuştur.
Andronova Kültürü
- M.Ö. 1700-1200
- Türklerin atalarının yaşadığı kültürdür.
- Tunç ve altın eşyalara ilk kez bu kültürde rastlanılmıştır.
Karasuk Kültürü
- M.Ö. 1200-700
- Orta Asya uygarlığında demir ilk defa bu kültürde işlenmiştir.
Tagar Kültürü
- M.Ö. 700-100
- Orta Asya’nın en genç ve en gelişmiş kültürüdür.
Kelteminar
- MÖ 3000
- Yerleşik yaşam görülür.
TÜRKLERİN ANA YURTTAN GÖÇLERİ
Türk Göçlerinin Nedenleri
- İklim şartlarının olumsuz etkileri(kuraklık)
- Hayvan hastalıkları
- Otlak ve meraların azalması
- Diğer kavimlerin baskılarının giderek artması (Çin, moğol, tunguz, yüeçi)
- Nüfusun artması ve buna bağlı olarak sosyoekonomik sorunların da artması
- Türk boylarının kendi aralarında sorunlar yaşaması
- Yeni yerler görme isteği
- Cihan hakimiyeti fikri (Türk cihan hakimiyeti mefkuresi/Kızılelma)
Türk Göçlerinin Sonuçları
Türk kültürü geniş bir coğrafya da yayılım göstermiştir.
Yeni devletler kurulmuştur.
Bazı Türk toplulukları göç ettikleri bölgelerdeki yerli kültürlerinden etkilenerek asimile olmuşlardır.
Türk boyları arasında siyasi, sosyal, kültürel, dini farklılıklar ortaya çıktı.
!!! Türk tarihinin bir bütün içerisinde incelenmesi zorlaşmıştır.
İskitler (Sakalar) (M.Ö VII-II. Yüzyıl)
- İskitler Saka Türkleri tarafından yönetilen bir konfederasyondur.
- Bilinen ilk hükümdarı Alp Er Tunga’dır.
- Orta Asya’da kurulan ilk Türk topluluğudur.
- Amazon kadın savaşçıları vardır.
- Eşyalarında hayvan üslubunu kullanmışlardır.
- Kıyafetleri uzun etekli ceket ve pantolondur.
- Madencilikte üst seviyede olan iskitlere “Bozkırın Kuyumcuları” denir.
İskitler (Sakalar) (M.Ö VII-II. Yüzyıl)
- Hayvan üslubunu kullanmışlar, Balbal adı verilen taşlar dikmişlerdir.
- İskitler batıda Avrupalıların doğuda yüeçilerin baskısı ile dağılmışlardır.
- Persler ve Medler ile yaptığı savaşlar Şehname’ye konu olmuştur.
- Alp Er Tunga Şehname’de “Efresiyap” adı ile anılmıştır.
- Tarihin ilk kadın hükümdarı “Tomris Hatun” bu uygarlıkta yer alır.
- Atı evcilleştirmişlerdir ve bir savaş aracı olarak ilk defa kullanmışlardır.
Asya (Büyük) Hun Devleti (M.Ö 220-M.S 216)
- Devlet doğu-batı şeklinde yönetilmiştir.
- İlk Türk devleti teşkilatını oluşturmuşlardır.
- Ordu teşkilatlanmasında Onlu Sistem’e geçilmiştir.
- Çinlilerle İpek yolu için uzun yıllar mücadele etmişlerdir. Çinliler ile ilk antlaşmayı imzalamışlar ve Çin’i vergiye bağlamışlardır.
- İlk hükümdarı Teoman, merkezi ise Ötüken’dir. En önemli hükümdarı ise Metehandır.
Teoman Dönemi
- Çin üzerine düzenlenen akınlar Çin Seddi’nin inşa edilmesinde etkili olmuştur.
- Teoman Çin kaynaklarında Tuman olarak geçer.
Metehan Dönemi
- En gelişmiş dönemlerini Metehan ile yaşamışlar.
- Moğol kökenli Tunguzların toprak istemesi üzerine Metehan bu duruma karşı çıkmış, ilk seferini Tunguzlar, ikinci seferini ise Yüeçiler üzerine yapmıştır.
- Bu seferlerden sonra Metehan Çin’e yönelmiş, Çin ile yapılan mücadelelerde Metehan galip gelmiştir (Paiteng savaşı)
Metehan Dönemi
Metehan döneminde Türk boyları tek çatı altında birleşmiştir. Böylece Orta Asya’da ilk kez siyasi birlik sağlanmış oldu.
Metehan’ın Çin Politikası
- Metehan Çin’e karşı mücadelelerinde galip çıktığı halde Çin nüfusu içerisinde halkın asimile olması endişesi ile Çine yerleşmemiş, Çin’i vergiye bağlamıştır.
- Çin ile MÖ 200 de ilk Türk-Çin Antlaşması olan Kuzey Şansi Antlaşması yapılmıştır.
- Metehan döneminde devlet merkez sağ ve sol şeklinde yönetilmiştir. İkili devlet teşkilatı
- Metehan döneminde Türk tarihinin ilk düzenli ordusu oluşturulmuş ve ilk kez ordu onluk sisteme göre düzenlenmiştir.
Metehan
Metehan’ın tahta çıkış tarihi M.Ö. 209 Türk Kara Kuvvetlerinin kuruluş yılı olarak kabul edilir.
Mete Han çoğu araştırmacıya göre Oğuz Kağan Destanı’ndaki OĞUZ KAĞAN olarak kabul edilmektedir.
HUNLARIN YIKILIŞI
- Kiok Kağan döneminde Çin ile ilişkilerin geliştirilmesi için Çin Hanedanı’nın kadın üyeleri ile evlenilmeye başlanmıştır.
- Hohan-Yeh çareyi Çin hakimiyetine girmekte bulmuş, buna karşı olan Çi-Çi bu durumu utanç verici olarak görmüş ve Hohan-yeh’i tanımadığını bildirmiştir.
Hunların Yıkılışı
Siyasi amaçla yapılan bu evlilikler Çinlilerin casusluk yapması ve boyların birbirine düşmesine neden olmuştur.
Hunların Yıkılışı
- Çinlilerin böl, parçala, yok et politikasına dayanamayan Hunlar zaman içerisinde parçalanmıştır.
- M.Ö 58 de Batı ve Güney olmak üzere ikiye ayrılmış Batı kısmı Çin hakimiyetine girmiştir. Güney Hunlar, Kuzey ve Güney Hunlar olmak üzere ikiye ayrılmışlardır.
Hunların Yıkılışı
- Kuzey Hunları Siyanpiler, Güney Hunları Çinliler tarafından yıkılmıştır.
- Kuzey Hunları Asya’yı terk ederek Karadeniz’in kuzeyine gitmişler ve Kavimler Göçü’nün başlamasında etkili olmuşlardır.
KAVİMLER GÖÇÜ (375)
Yurtlarında egemenliklerini kaybeden Hunlar batı yönünde ilerleyerek Karadeniz’in kuzeyine gelmişlerdir.
Balamir önderliğinde Volga kıyılarına kadar gelen Hunlar, Karadeniz’in kuzeyine geçerek Gepit, Vandal, Süev, Sakson, Frank, Got, Angıl, Ostagot gibi kavimleri (Barbar kavimler) harekete geçirerek Kavimler Göçü’nü başlatmışlardır.
K.G
Barbar ifadesi Romalılar tarafından Tuna Nehri’nin doğusunda yaşayan kavimler için kullanılmış bir tabirdir.