Биология 5ай 2апта Flashcards
Лимфоидті ұлпаның плазма жасушалары синтездейтін қан плазмасының нәруыздары?
антидене
Антиденелер иммундық жауаптың маңызды компоненті болып табылады.
Антиденелерге тән қасиет көрсететін плазма нәруызының жиынтығы?
иммуноглобулиндер
Қанда барлық антиденелердің 80% құрайтын иммуноглобулин?
Ig G
Термотөзімді, фагоцитозды, лизисті бейтараптауды жеңілдететін иммуноглобулин?
Ig G
Барлық антиденелердің 5 – 10% құрайтын иммуноглобулин?
Ig M
Плазма мен секретте болатын иммуноглобулин?
Ig A
Қан өндіретін ұлпалардың ісігі?
миелома
Жұқпа жұқтырған соң пайда болатын иммуноглобулин?
Ig M
Температураға қарай өзгереді, жылдам жүретін гиперсезімталдық реакциясына қатысатын иммуноглобулин?
Ig E
Аллергиялық реакцияға қатыспайтын, плацентадан өте алмайтын иммуноглобулин?
Ig M
Грам оң бактерияға әсер ететін, фагоцитозды белсендіретін иммуноглобулин?
Ig M
Еріген антигендерді тұнбаға түсіретін қабілеті болмайтын, токсиндерді бейтараптау реакциясына қатысатын иммуноглобулин?
Ig A
Қан плазмасындағы концентрациясы 1% артық емес болатын иммуноглобулин?
Ig D
Гельминтоздар мен протозойлы ауруларда қорғаныс рөлін атқаратын иммуноглобулин?
Ig E
Антиденелердің бір антигенді екіншісінен ажырата алатын қабілеті?
комплементарлық
Антиденелер антигендермен әрекеттесу сипатына қарай түрлері?
- коагуляциялаушы
- лизисдейтін
- бейтараптандыратын
Фагоцитозды оңайлататын антидене түрі?
коагуляциялаушы
Антигеннің еруін туғызатын антидене түрі?
лизистейтін
Антигеннің уытын қайтаратын антидене түрі?
бейтараптандыратын
Тірі организмдерде жүретін химиялық реакциялардың катализаторы ретінде әрекет ететін зат?
ферменттер
Ферменттер туралы ғылым?
энзимология
Крахмалды қантқа айналдыратын фермент?
амилаза
Ферменттің кілт құлып моделін тапқан ғалым?
Э.Фишер
Ферменттің белсенді орталықтарының түрлері?
- субстратты
- катализдік
- аллостериялық
Сутектік және Ван дер ваальс сияқты әлсіз байланыстырады, гиброфобты өзара әрекеттесуді пайдаланатын белсенді орталық?
субстратты
Субстраттың өзгеруіне жауап беретін белсенді орталық?
катализдік
Төмен молекулалы заттарды қосып алуды қамтамасыз ететін белсенді орталық?
аллостериялық
Ферменттің кей ерімейтін тасымалдаушыға бекітілуі?
иммобилизация
Фермент белсенділігін төмендететін заттар?
ингибитор
Ингибитор түрлері?
- қайтымды
- қайтымсыз
Қайтымды ингибирлену түрлері?
- бәсекелес
- бәсекелес емес
Ферменттің белсенді орталығымен байланысқан және фермент субстрат кешенінің пайда болуына кедергі келтіретін ингибитор?
бәсекелес
Бәсекелес емес ингибитор ферментпен белсенді орталықтан ерекшеленетін аймақта әрекеттесетін ингибитор?
бәсекелес емес
Қайтымсыз ингибиторға жататын ауыр металдар?
- сынап
- күміс
- мышьяк
Несеп пен қандағы глюкоза мөлшерін анықтауда пайдаланатын фермент?
глюкозооксидаза
Несеп пен қандағы несепнәр мөлшерін анықтау үшін қолданылатын фермент?
уреаза
ДНҚ дан ақпаратты РНҚ түзілу процесі?
транскрипция
Аминқышқылдарынан нәруызды ақпараттық РНҚ матрицасында рибосомалар көмегімен синтездеу процесі?
трансляция
Трансляция процесінің кезеңдері?
- инициация
- элонгация
- терминация
Рибосоманың старттық кодонды тануы және синтездің басталуы?
инициация
Нәруыз синтезіндегі тізбектің ұзаруы?
элонгация
Терминациялаушы кодонды (стоп кодон) тануы мен өнімнің бөлінуі?
терминация
Нәруыз синтезі басталатын кодон?
АУГ
Рибосоманың мРНҚ бойымен бір триплетке орын ауыстыруы?
транслокация
Нәруыз синтезінің аяқталуы жүретін рибосомадағы стоп кодондар?
- УАГ
- УАА
- УГА
Информосоманы ашты?
М.Айтхожин
Геннің түрлері?
- реттеуші
- құрылымдық
Нуклеотид қалдықтарының орналасу реттілігінің көмегімен ДНҚ дағы нәруыз аминқышқылдарының орналасу реттілігі туралы ақпаратты жазу жүйесі?
Генетикалық код
Алғаш рет «код» терминін енгізген ғалымдар?
- М.Ниренберг
- Г.Маттеи
20 аминқышқылының көмегімен жазылған нәруыздық мәтін?
Генетикалық код
Гендердің арасындағы тыныс белгі?
стоп кодон
Кодтың триплеттігін және оның үздіксіздігін дәлелдеді?
- С.Бензер
- Ф.Крик
Генетикалық кодтың мРНҚ кодондары мен нәруыздағы аминқышқылдарының сызықтық реттілігінің сәйкестігі?
коллинеарлық
Генетикалық кодта әр аминқышқылына тек белгілі бір кодондардың сай келуі?
арнайылық
Генетикалық кодта кодондар қандай бағытта оқылады?
бірбағыттылық
Адам митохондриясында кодтың артықтығы ережесіне келетін мінсіз код ашқан?
Б.Г.Берелл
Хлоропласттың ішінде ішкі мембранадан қатпарлана өсіп шығатын құрылым?
тилакоид
Хлоропластты толтырып тұратын гель тәрізді зат?
строма
Тилакоидтің ішкі кеңістігі?
люмен
Тилакоидтар бірігетін құрылым?
грана
Тилакоидтер бір бірімен байланысатын құрылым?
ламелла
Фотосинтездің қараңғы кезеңінің реакциялары жүретін бөлім?
строма
Кальвин цикліне қатысатын еритін ферменттер болатын хлоропласт бөлімі?
строма
Фотосинтезге қажет газ алмасуды қамтамасыз ету үшін ашылып жабылып тұратын құрылым?
лептесік
Жетілмеген, жіктелмеген пластидтердің әртүрлі типтерінде дамитын жасушалардан пайда болатын құрылым?
пропластид
Граналар түзетін мембраналардың құрамына кіретін жасыл пигмент?
хлорофилл
Фотосинтездің жарық фазасында түзілетін заттар?
- су фотолизі
- АТФ
- НАДН*H2
Пластидтерде шоғырланған пигменттер?
- хлорофилл
- каротиноид
- фикобилин
Фотосинтез процесінде маңызды рөл атқаратын жасыл пигменттер?
хлорофилл
Жапырақтан жасыл затты бөліп алып, оны хлорофилл деп атаған ғалымдар?
- П.Ж.Пелетье
- Ж.Кавенту
Жоғары сатыдағы өсімдіктердің барлығында болатын хлорофилл?
- а
- в хлорофилі
Диатомды балдырларда болатын хлорофилл?
с хлорофилі
Қызыл балдырларда болатын хлорофилл?
д хлорофилі
Жасыл бактерия жасушасындағы бактериохлорофилдері?
- с
- д
Күлгін бактериялар жасушасында болатын бактериохлорофилдері?
- а
- в
Жоғары сатыдағы өсімдіктердің жасыл жапырағының пигменттері туралы ашқан ғалым?
М.С.Цвет
Бор н/е сахароза ұнтағы толтырылған шыны түтікше арқылы жапырақтан сорып тәжірибе жасаған ғалым?
М.С.Цвет
Хлорофиллді толық синтездеген ғалым?
Г.Вудворд
Хлорофиллдің пигменттік химиялық құрылысын алғаш анықтаған ғалым?
К.А.Тимирязев
Алифатикалық құрылысы бар сары мен қызғылт сары пигменттер, изопреннің туындылары?
каротиноид
Құрамында оттек бар каротиноидтар?
ксантофилл
Каротиноидтардың екі түрлері?
- каротин
- ксантофилл
Цианобактериялар мен кей балдырларда болатын қызыл мен көк пигменттер?
фикобилин
Фотосинтездің жарық кезеңінде жүзеге асатын процестер?
- АТФ синтезі
- НАДФ*Н2
- Бос оттек
Тотығу тотықсыздану процестерінің жүруін бағыттап, жылдамдататын табиғаты нәруыз емес биологиялық катализатор?
кофермент
Жарық энергиясы есебінен АДФ тен АТФ синтездеу процесі?
фотофосфорлану
Барлық фототрофты эукариоттар, бактериялар, архейлерде болатын фотосинтездің өте ежелгі формасы?
фотофосфорлану
Фотофосфорлану түрлері?
- циклді
- циклсіз
Циклсіз фотофосфорлануды ашқан?
Д.Арнон
Фотосинтездің қараңғы фазасы қайда жүреді?
строма
Фотосинтездің қараңғы фазасын ашты?
М.Кальвин
С4 фотосинтезді ашты?
- М.Хетч
- С.Слэк
Фотосинтездің қараңғы фазасына тән белгілер?
- Органикалық зат түзіледі
- АТФ АДФ айналуында энергия бөлінеді
- Көмірқышқыл газының сіңірілуі
Жапырақ мезофилінің түрлері?
- бағаналы паренхима
- борпылдақ паренхима
Эпидермистің астында жарыққа қарап орналасатын жапырақ хлоропласттың басым бөлігін құрайтын жасуша?
Бағаналы паренхима
Жасушааралық кеңістікте жүретін химиялық реакциялар есебінен жапырақ мезофиліне СО2нің жинақталуына қатысатын жасуша?
борпылдақ паренхима
Ксилема, флоэма, механикалық ұлпалардан (склеренхима, колленхима) тұратын жапырақ мезофилінде тармақталған күрделі жүйе?
өткізгіш шоқ
Жасуша қабырғасы қалыңдаған, созылыңқы өлі жасушалардан тұратын құрылым?
ксилема
Басты жасушалары түтікшелі элементтері болып табылатын құрылым?
ксилема
Жапырақ ұлпаларындағы зат алмасу процестеріне қатысатын су мен минералды тұздарды тасымалдайтын, бүйір қабырғаларына байланысты тірек ж/е механикалық қызмет атқаратын құрылым?
ксилема
Ксилема қандай қызмет атқарады?
Су мен минералды тұздарды тасымалдайды, тірек және механикалық қызмет атқарады
Ксилема - өсімдік тіндеріндегі су мен минералды заттардың тасымалдануын қамтамасыз ететін ұлпа
Флоэма қандай құрылымдардан тұрады?
Сүзгі тәрізді түтікшелер мен паренхималық жасушалардан тұрады
Флоэма фотосинтез өнімдерін жапырақтан өсімдіктің басқа мүшелеріне тасымалдайды
Ксилеманың басты жасушалары қандай элементтер?
Түтікшелі элементтері
Ксилема - су мен минералды заттарды өсімдік бойымен тасымалдайтын тін
Механикалық ұлпаның құрамында не бар?
Склеренхима мен колленхимадан тұрады
Механикалық ұлпа өсімдіктердің беріктігін қамтамасыз етеді
Колленхима мен склеренхима қандай қызмет атқарады?
Жапырақтарға беріктік қасиет береді, тірек қызметін атқарады
Бұл механикалық ұлпалар өсімдіктің құрылымын қолдайды
Малат жолы дегеніміз не?
Карбон диоксиді байланысып, пируватқа айналатын жол
Малат жолы фотосинтез процесінде маңызды рөл атқарады
Кальвин циклінің маңызды ферменті?
Rubisco
Rubisco - фотосинтездің негізгі ферменті, көмірқышқыл газын фиксациялайды
Хемосинтезді ашқан ғалым?
С.Н. Виноградский
Хемосинтез - бактериялардың химиялық энергияны пайдаланып көмірсу бөлу қабілеті
Хемосинтетик бактериялардың түрлері?
- Күкірт бактериялар
- Темір бактериялар
- Азоттандырушы бактериялар
Бұл бактериялар қоректік заттарды синтездеу үшін химиялық энергияны пайдаланады
Транслокация дегеніміз не?
Еріген қоректік заттардың түтікшелі өсімдіктің бір бөлігінен екінші бөлігіне жылжуы
Транслокация өсімдіктерде қоректік заттардың тасымалдану процесі
Флоэма бойымен транслокацияның ерекшеліктері?
- Тасымалданатын еріген заттардың мөлшері көп
- Транслокация жылдамдығы жоғары
- Тасымалдау өте үлкен қашықтықта жүреді
- Флоэманы салыстырмалы массасы үлкен емес
Флоэма - фотосинтез өнімдерін тасымалдайтын жүйе
Су тасымалдану түрлері?
- Апопласттық
- Симпласттық
- Вакуольдық
Су өсімдіктерде әртүрлі жолмен тасымалданады, әр жолдың өз ерекшеліктері бар
Симпласттық тасымалдану жолы қандай?
Плазмодесмалары цитоплазмалық жолмен байланысатын су тасымалдану жолы
Симпласттық жол арқылы су мен қоректік заттар бір жасушадан екінші жасушаға өтеді
Енжар тасымалдың қандай түрлері бар?
- Қарапайым диффузия
- Жеңілдетілген диффузия
Енжар тасымал заттардың мембрана арқылы энергиясыз өтетін процесс
Белсенді тасымалдау дегеніміз не?
Заттарды градиентіне қарсы бағытта тасымалдау
Белсенді тасымалдау АТФ энергиясын талап етеді
Симпорт дегеніміз не?
Бір мезгілде, екі заттың бір бағытта тасымалдануы
Симпорт белсенді тасымалдау механизмі болып табылады
Антипорт дегеніміз не?
Екі заттың қарама қарсы бағытта тасымалдану процесі
Антипорт белсенді тасымалдау механизмі ретінде жұмыс істейді
Гормондардың негізгі қызметі неде?
Физиологиялық процестерді реттеу
Гормондар өсімдік және жануарлар организмдерінде физиологиялық қызметтерді басқаруда маңызды рөл атқарады
Ауксиннің қызметі?
Фототропизмді бастайды, жасушаларды созу арқылы өсіреді
Ауксин - өсімдіктердің өсуін реттейтін фитогормон
Гиббереллиннің рөлі?
Дәндердегі крахмалды ыдыратып, өсімдіктің өсуіне жұмсалады
Гиббереллин - өсімдіктердің өсуін ынталандыратын фитогормон
Цитокинин не істейді?
Жасушалардың бөлінуін стимулдайды, жапырақтардың қартаю процесін баяулататын фитогормон
Цитокинин - өсімдіктердің жасушалық бөлінуін ынталандырады
Этиленнің қызметі?
Жемістің пісуін стимулдайды, өсу процестерін тежейді
Этилен - жемістердің пісу процесінде маңызды рөл атқаратын фитогормон
Кальций ионының қызметі?
Басқару жүйесінде иондық сигналдар береді
Кальций ионы - жасушааралық сигнализацияда маңызды рөл атқарады
Колеоптиль неден шығады?
Жапырақты ж/е келесі жапырақты шығарады
Колеоптиль - өсімдіктердің өсуі мен дамуына қатысты маңызды құрылым.
Сперматогоний мен оогониялар түзілетін гаметогенез кезеңі?
Көбею
Гаметогенез - жыныс жасушаларының (гамета) қалыптасу процесі.
Жыныс жасушалары митозбен бөлінетін гаметогенез кезеңі?
Көбею
Митоз - жасушалардың бөлінуі, нәтижесінде генетикалық материалдың тең бөлінуі.
Тек сперматогенезде болатын үдеріс?
Түзілу (спермиогенез)
Спермиогенез - сперматидтердің сперматозоидтарға айналу процесі.
Жасушалардың көлемі ұлғайып, біріншілік овоцит пен сперматоцитке айналатын гаметогенез кезеңі?
Өсу
Бұл кезеңде жыныс жасушаларының көлемі мен құрылымы өзгеріске ұшырайды.
І мейоздың интерфазасы жүретін гаметогенез кезеңі?
Өсу
Интерфаза - мейоздың бірінші кезеңінің алдындағы дайындық кезеңі.
Мейоздың бөліну жүретін гаметогенез кезеңі?
Пісіп жетілу
Бұл кезеңде хромосомалар саны жартылай төмендейді.
Екінші реттік сперматоциттер мен овоциттер түзілетін гаметогенез кезеңі?
Пісіп жетілу
Бұл кезеңде гаметалардың дамуы жалғасады.
Сперматид жетілген сперматозоидке айналатын гаметогенез кезеңі?
Түзілу
Түзілу кезеңінде сперматидтер функционалдық сперматозоидтарға айналады.
Сперматогенездің ерекшеліктері?
Жетілу кезінде бір жасушадан 4 бірдей гаплоидті жасуша түзіледі; Түзілу кезінде ядро мен цитоплазма тығыздалып, өлшемі кішірейеді. Түзілу кезеңі тән
Сперматогенез - еркек жыныс жасушаларының қалыптасу процесі.
Оогенездің ерекшеліктері?
Жетілу кезінде бір жасушадан 4 бірдей емес гаплоидті жасуша түзіледі; Жетілу кезінде бір жұмыртқа жасушасы, үш полярлы денешік түзіледі; Өсу процесі ұзақ
Оогенез - әйел жыныс жасушаларының қалыптасу процесі.
Оогенезде болмайтын үдеріс?
Түзілу
Оогенезде тек жұмыртқа жасушасы ғана қалыптасады.
Гаметогенезде жыныс жасушалары үзіліссіз жүретін кезеңі?
Сперматогенез
Сперматогенез процессі үздіксіз жүреді.
Кішкентай қозғалғыш жасуша, митохондрияға бай жасуша?
Сперматозоид
Сперматозоид - еркек жыныс жасушасы.
Адам организміндегі ең ірі, матрицалық РНҚ болатын жасуша?
Жұмыртқа жасуша
Жұмыртқа жасушасы - әйел жыныс жасушасы.
Жыныс жасушаларының көпіршігі Графф көпіршіктері деп аталады?
Фолликул
Фолликул - жұмыртқа жасушасымен бірге дамитын құрылым.
Бағаналы жасушаларды «ересек» сүйек кемігінің мезенхимасында анықтады?
А.Я.Фриденштейн
Фриденштейн - бағаналы жасушаларды зерттеген ғалым.
Эмбрионды жасушалардың жиынтығы?
Эмбриоидті дене
Эмбриоидті дене - эмбрионалды дамудың алғашқы кезеңіндегі жасушалар жиынтығы.
Нейралды жасушалардың жиынтығы?
Нейросфера
Нейросфера - нейралды жасушалардың жинақталған құрылымы.
Бағаналы жасушалардың қасиеттері?
Өздігінен жаңару, потенттілік
Потенттілік - бағаналы жасушалардың әртүрлі жасуша типтеріне айналу қабілеті.
Организмдегі бағаналы жасушаларының популяциясын ұстап тұратын механизмдері?
Асимметриялық бөліну, Стохастикалық бөліну
Бұл механизмдер бағаналы жасушалардың өміршеңдігін қамтамасыз етеді.
Бұл кезде жасушалардың бір ғана жұбының бөлінуі?
Асимметриялық бөліну
Асимметриялық бөліну - бір жасушаның екі түрлі жасушаға бөліну процесі.
Бір бағаналы жасуша екі біршама арнайыланған жасушаға бөлінеді?
Стохастикалық бөліну
Стохастикалық бөліну - жасушалардың кездейсоқ бөлінуі.
Өсімдіктер мен жануарлар организмінде ұлпаның, жасушалардың көбеюі?
Пролиферация
Пролиферация - клеткалардың көбейю процесі.
Бағаналы жасушаларды алу көзіне байланысты түрлері?
Эмбрионалды, феталды, постнаталдық
Бағаналы жасушалардың әртүрлі көздері олардың қолдану саласына байланысты.
Иммундық тапшылығы бар жануарларға ауыстырып салу кезінде эмбрионалды бағаналы жасушалар?
Тератома
Тератома - эмбрионалды бағаналы жасушалардың атипті өсуі.
Сүтқоректілерде жасуша типінің кез келгенінен ересек организм түзу қабілеті?
Плюрипотенттілік
Плюрипотенттілік - жасушалардың әртүрлі типтерге айналу қабілеті.
Бағаналы жасушаларды организмге енгізгенде зақымдану аймағын тауып, сол жерге бекіп жойылған қызметін қалпына келтіруі?
Хоуминг
Хоуминг - зақымданған тіндерді қалпына келтіру механизмі.
Ұрықтанғаннан кейін 11 күн, тұтас организм түзіп жіктелу қабілеті?
Тотипотенттілік
Тотипотенттілік - жасушалардың барлық типтеріне айналу қабілеті.
Ұрықтың ерте дамуына жауап беретін барлық 3000 геннің мРНҚ болуы?
Бағаналы жасушалар
Бағаналы жасушалар - ұрықтың дамуы мен қалыптасуына қажетті генетикалық ақпарат.
Ұрықтың құрсақ ішіндегі дамуы қанша уақытты құрауы?
9 – 12 апта
Бұл кезең ұрықтың қалыптасу кезеңі.
Ересек организмнің кей ұлпаларында кездесетін бағаналы жасушалар?
Полипотентті
Полипотентті бағаналы жасушалар ересек организмде кездеседі.
Ересек адамның бағаналы жасушалардың топтары?
Гемопоэздік; Мультипотентті мезенхималық; Арнайы ұлпаға арналған ізашар жасушалар
Бұл топтар әртүрлі жасуша типтерін қалыптастыруға қабілетті.
Қан жасаушы жасушалар?
Гемопоэздік
Гемопоэздік жасушалар қан клеткаларын өндіреді.
Жедел лейкоздар?
Жедел лимфобласты лейкоз; Жедел миелобласты лейкоз; Жедел сараланбаған лейкоз
Лейкоз - қанның қатерлі ісігі.
Миелоидті өскіннің пролиферациясының патологиясымен байланысты аурулар?
Жедел миелофиброз; Идиопатикалық миелофиброз; Шынайы полицитемия
Бұл аурулар қан жасушаларының қалыптасуына әсер етеді.
Фагоцитарлық дисфункция?
Чедиак Хигаси ауруы. Ретикуляциялық дисгенезия
Бұл аурулар фагоцитоз процесіне кедергі келтіреді.
Зат алмасудың бұзылуынан тұқым қуалайтын аурулар?
Мукополисахаридоз, Гурлер ауруы, Гюнтер ауруы; Моркио ауруы, адренолейкодистрофия, Краббе ауруы; Метахромды лейкодистрофия, Вольман ауруы
Бұл аурулар зат алмасу процестерінің бұзылуымен байланысты.
Иммундық жүйенің бұзылуынан тұқым қуалайтын аурулар?
Атаксия телеангиоэктазия, Костманн ауруы. Лимфоцит адгезиясының тапшылығы. Диджордж ауруы
Иммундық жүйенің бұзылуы инфекцияларға қарсы тұру қабілетін төмендетеді.
Созылмалы лейкоздар?
Созылмалы миелоидті лейкоз. Ювенилді миеломоноцитарлық лейкоз. Созылмалы лимфоцитарлық лейкоз
Созылмалы лейкоздар ұзақ уақыт бойы дамиды.
Бағаналы жасушаалрдың патологиясымен байланысты аурулар?
Апластикалық анемияның ауыр түрі. Фанкони анемиясы, пароксизмалды түнгі гемоглобинурия. Маркиафав Микели ауруы, парциалды қызыл жасушалы аплазия
Бұл аурулар бағаналы жасушалардың қызметін бұзады.
Лимфопролиферативті аурулар?
Ходжкиндік емес лимфома, Ходжкин лимфомасы (лимфогранулематоз)
Лимфопролиферативті аурулар лимфоидты тіндердің қатерлі өсуімен сипатталады.
Гистиоцитарлық дисфункциялар?
Отбасылық эритрофагоцитарлы лимфогистиоцитоз, Гистиоцитоз Х. Гемогфагоцитоз
Гистиоцитарлық дисфункциялар иммундық жүйенің бұзылуымен байланысты.
Эритроциттердің тұқым қуалайтын аномалиялары?
Ауыр бетаталассемия. Орақ тәрізді жасушалы анемия
Бұл аномалиялар қанның қалыпты қызметіне әсер етеді.
Мутагендердің әсерінсіз организмде мутацияның пайда болу процесі?
Кезейсоқ мутагенез
Кезейсоқ мутагенез - генетикалық материалдың спонтанды өзгеруі.
ДНҚ молекуласы құрылымының өзгеруінен пайда болатын мутация?
Гендік
Гендік мутациялар генетикалық ақпараттың өзгеруіне әкеледі.
ДНҚ молекуласы тізбегінде белгілі бір орынды білдіретін компоненті?
Сайт
Сайт - генетикалық кодтың нақты бөлігін білдіреді.
Бағытын өзгертпейтін (АТ ЦГ) жұбының орын алмасуы, пурин мен пиримидин жұптары арасындағы қарапайым алмасушылық болып табылатын гендік мутация түрі?
Транзиция
Транзиция - нуклеотидтердің бір түрінің екінші түріне ауысуы.
Бағытын өзгертетін нуклеотидтер (АТ ЦГ, АТ ТА, ГЦ ЦГ) жұбының орын алмасулары, яғни пурин мен пиримидин нуклеотидтерінің қиғаш алмасушылық болып табылатын гендік мутация?
Трансверсия
Трансверсия - нуклеотидтердің құрылымының күрделі өзгеруі.
Нуклеотидтердің артық жұбын қою?
Инсерция
Инсерция - ДНҚ тізбегіне жаңа нуклеотидтердің қосылуы.
Нуклеотидтер жұбының түсіп қалуы?
Делеция
Делеция - ДНҚ тізбегінен нуклеотидтердің жоғалуы.
Мутация тудыратын үш «Р» қателігі?
Репликация, репарация, рекомбинация
Бұл қателіктер мутациялардың пайда болуына әкеледі.
Молекуладағы сутек жағдайының өзгеруіне байланысты химиялық қасиеттерінің өзгеруі?
Таутомерлену
Таутомерлену - молекуланың құрылымындағы динамизм.
ДНҚ молекуласындағы нуклеотидтердің реттілігін анықтауға мүмкіндік беретін әдістердің жалпы атауы?
Секвенирлеу
Секвенирлеу - ДНҚ реттілігін анықтау процесі.
ДНҚ секвенирлеудің әдістері?
Химиялық, ферменттік
Бұл әдістер ДНҚ реттілігін анықтау үшін қолданылады.
Жасушаға қатты бөлшектердің енуі?
Фагоцитоз
Фагоцитоз - жасушаның сыртқы заттарды жұту процесі.
Жасушаға сұйық заттардың тамшы түрінде енуі?
Пиноцитоз
Пиноцитоз - сұйық заттардың жасушаға енуі.
Кальций оксалатының көптеген ұсақ өсірілген кристалдарынан тұратын шар тәрізді түзілімдер?
Друздар
Друздар - өсімдіктерде кальций оксалатының кристалдық формасы.
Өсімдік жасушаларында кездесетін бумаларға қосылған кальций оксалатының инелі кристаллдары?
Рафидтер
Рафидтер - кальций оксалатының ерекше түрі.
Нысанды жарық өрісінде өтпелі сәуле арқылы зерттеуге мүмкіндік береді?
Жарық өрісті микроскопия
Жарық өрісті микроскопия - нысандарды жарық арқылы көру әдісі.
Микроскоптың оптикалық жүйелері?
Объектив, окуляр
Бұл компоненттер микроскоптың негізгі функционалды элементтері.
Микроскопияның бұл түрі жасуша морфологиясын, көлемін, олардың өзара қатар орналасуын, жасушаның құрылымдық ұйымдасуы, басқа да ерекшеліктерін зерттеуге арналған?
Жарық өрісті микроскопия
Жарық өрісті микроскопия - биологиялық үлгілерді зерттеу үшін жиі қолданылады.
Тірі мөлдері нысанды анық бақылауға мүмкіндік береді, олардың сындыру коэффициенті ортаның сындыру коэффициентіне жақын?
Фазалы контрасты микроскопия
Фазалы контрасты микроскопия - тірі организмдерді зерттеу үшін тиімді.
Жасушалардың пішіні, көлемі, өзара орналасуы, қозғалысы, көбеюі, микроорганизмдердің спораларының өсуі зерттелетін микроскопияның түрі?
Фазалы контрасты микроскопия
Бұл әдіс микроорганизмдердің динамикасын зерттеуге мүмкіндік береді.
Микроскопияның бұл түрін қолдануға байланысты боялмаған тірі микроорганизмдердің контрасты бірден артады, олар жарық фонда күңгірт н/е күңгірт фонда ашық түсті болып көрінеді?
Фазалы контрасты микроскопия
Бұл әдіс тірі клеткаларды бақылау үшін жиі пайдаланылады.
Нысанды жарықтың қисық сәулелерімен жарықтандыруға негізделген микроскопия?
Қараңғы өрісті микроскопия
Қараңғы өрісті микроскопия - нысандарды жарықтың ерекше әдісімен көру.
Бірқатар биологиялық заттардың шығу тегіне н/е көзге көрінбейтін ультракүлгін н/е көк түсті жарық түсіргенде кей жарқыраған бояулардың қабілетіне негізделген микроскопия?
Люминесценттік микроскопия
Люминесценттік микроскопия - флуоресцентті заттарды зерттеу үшін қолданылады.
Микроскопияның осы түрін жасушалардың тіршілік қабілетін анықтау үшін цитологиялық ж/е иммунологиялық зерттеулерде қолдануға мүмкіндік береді?
Люминесценттік микроскопия
Бұл әдіс жасушалардың тірі немесе мерт екенін анықтауға көмектеседі.
Кескінді анық көрсетіп, барлық өріс бойынша фокуста нысандарды бақылауға мүмкіндік береді?
Конфокалды лазерлік микроскопия
Конфокалды лазерлік микроскопия - жоғары сапалы кескіндер алуға мүмкіндік береді.
Субжасушалық құрылымдарды бақылауда жоғары контрасты кескін алуға мүмкіндік беретін, көп жағдайда тірі жасушаны зерттеуге қолданылатын микроскопия?
Компьютерлік интерференциялық микроскопия
Бұл әдіс субжасушалық құрылымдарды терең зерттеуге мүмкіндік береді.
Нысандарды микроорганизмдер толықтай жоятындай етіп өңдеу?
Стерильдеу
Стерильдеу - микроорганизмдерді жою процесі.
Бактериологиялық ілмектерді, металл мен шыны заттарды стерильдеудің сенімді әдісі?
Отта қыздыру
Отта қыздыру - стерильдеу әдісі, әсіресе лабораторияларда қолданылады.
Зертханалық ыдысты, құрал жабдықтарды, минералды майларды, вазелинді стерильдейді?
Құрғақ ыстық қызған ауамен стерильдеу
Бұл әдіс ұзақ уақыт бойы стерильділікті қамтамасыз етеді.
Киімді, резеңкені, таңғыш материалдарды, сүтті стерильдеп, сақтау үшін қолданылады?
Автоклавта стерильдеу
Автоклав - жоғары қысым мен температурада стерильдеу әдісі.
Бактериялық фильтр сұйықтықты бактериялардан тазарту үшін қолданылады?
Фильтрлеу арқылы стерильдеу
Фильтрлеу - микробтарды жоюдың тиімді әдісі.
Қоршаған ортадағы ауру тудыратын микробтарды жою?
Дезинфекция
Дезинфекция - инфекциялардың таралуын болдырмау үшін жүргізіледі.
Жұқпалы ауру қоздырғыштарды таратушыларды жою?
Дезинсекция
Дезинсекция - жәндіктер мен паразиттерді жою әдісі.
Кеміргіштерді жою үшін қолданылады?
Дератизация
Дератизация - кеміргіштермен күресу әдісі.
Дезинфекция түрлері?
Профилактикалық, ошақтық
Бұл әдістер жұқпалы аурулардың таралуын болдырмау үшін пайдаланылады.
Тұрғындар арасында жұқпалы аурулар таралуының алдын алуға мүмкіндік береді, азық түлік өнімдерін сататын орындарда, жануар шикізатын өңдейтін кәсіпорында, қоғамдық орындарда, сумен жабдықтау құрылысында, медициналық мекемелерде жүргізілетін дезинфекция түрі?
Профилактикалық
Профилактикалық дезинфекция аурулардың алдын алу үшін маңызды.
Эпидемия ошағында, науқас орналасқан ауруханада, үй ағымдағы дезинфекция, науқас сауыққаннан кейін жүргізілетін дезинфекция түрі?
Ошақтық
Ошақтық дезинфекция - жұқпалы аурудың таралуын шектеу үшін жүргізіледі.
Қоректік ортаның бастапқы компоненттер бойынша жіктелуі?
Табиғи орталар, жасанды орта
Бұл жіктеу қоректік орталардың табиғатына байланысты.
Дайындау ережесі бойынша қоректік орта түрлері?
Құрғақ қоспа, дайын қоректік орта
Бұл түрлер қоректік ортаның дайындау әдісіне байланысты.
Консистенциясы бойынша қоректік орта түрлері?
Сұйық, жартылай сұйық, тығыз
Бұл жіктеу қоректік ортаның физикалық күйіне байланысты.
Құрамы бойынша қоректік орта түрлері?
Күрделі, қарапайым
Күрделі орта - құрамында бірнеше компоненттері бар қоректік орта.
Көптеген микроорганизмдерді өсіру үшін қолданылады, ет пептонды сорпа, ет пептонды агар, сорпа, шоколадты агар, пептонды су жататын қоректік ортаның түрі?
Негізгі
Негізгі қоректік орта микроорганизмдердің өсуі үшін қолайлы.
Қарапайым орталарды өспейтін микроорганизмдерді бөліп алып, өсіру қызметін атқарады, белгілі бір антибиотиктерді, тұздарды қосқанда, рН ортасын өзгерткенде элективтіге айналатын қоректік орта түрі?
Арнайы
Арнайы қоректік орта микроорганизмдердің белгілі бір түрлерін өсіруге арналған.
Белгілі бір микроорганизмдердің түрлерін бөліп алып, олардың өсуіне қолайлы жағдай туғызып, микроорганизмдердің өсуін тоқтататын қоректік орта түрі?
Элективті
Элективті орта микроорганизмдердің ерекше түрлерін өсіруге арналған.
Микробтардың бір түрін басқа түрлерден ферменттік белсенділігі бойынша ажыратуға мүмкіндік береді?
Дифференциалды диагностикалық
Дифференциалды диагностикалық орта микроорганизмдердің ферменттік қасиеттерін зерттеуге мүмкіндік береді.
Алғашқы себіндіге ж/е зерттелетін материалды тасымалдауға арналған қоректік орта түрі?
Транспорттық
Транспорттық орта зертханалық анализ үшін материалдарды тасымалдау үшін пайдаланылады.
Фракциялық сұйылту әдістерін ұсынды?
Л.Пастер
Л.Пастер - микробиологияның негізін қалаушылардың бірі.
Қатпарлы сұйылту әдісін ұсынған, желатин мен агар агар негізіндегі тығыз қоректік ортаны қолданған ғалым?
Р.Кох
Р.Кох - бактерияларды зерттеуде маңызды үлес қосқан ғалым.
Өсіріндіні белгілі бір температурада не өзге жағдайларда белгілі бір уақыт аралығында ұстау?
Инкубация
Инкубация - микроорганизмдердің өсуі үшін қажетті жағдайларды қамтамасыз ету.
Жасушалар кристалл күлгінді жинап, көк түске боялатын бактериялар?
Грам оң
Грам оң бактериялар кристалл күлгінмен боялады.
Кристалл күлгін этанолмен шайылып, жасуша түссізденеді?
Грам теріс
Грам теріс бактериялар кристалл күлгінді жоғалтады.
Сұйылту әдісін ұсынған ғалым кім?
Р.Кох
Инкубация дегеніміз не?
Өсіріндіні белгілі бір температурада не өзге жағдайларда белгілі бір уақыт аралығында ұстау.
Грам оң бактериялар қандай түске боялады?
Көк түске боялады.
Грам теріс бактериялардың кристалл күлгінмен шайылуынан кейінгі күйі қандай?
Жасуша түссізденеді.
Грам оң бактериялардың жасуша қабықшасының құрамына не кіреді?
- Мукопептидтер
- Тейхой қышқылы
Грам оң бактерияларға тән ерекшеліктер қандай?
- Қалың пептидогликан
- Липидтер мөлшері аз
- Эндотоксиндері жоқ
Грам теріс бактерияларға тән ерекшеліктер қандай?
- Жұқа пептидогликан
- Липидтер мөлшері көп
- Құрамында липополисахаридтері бар сыртқы мембрана
Грам оң бактериялар қандай микроорганизмдерге жатады?
- Стрептококк
- Стафилококк
- Бацилла
- Клостридия
- Коринобактериялар
- Listeria
Грам теріс бактериялар қандай микроорганизмдерге жатады?
- Диплококк
- Спирохета
- Сальмонелла
Кокка жасушаларының тізбектері қалай аталады?
Стрептококк
Кокка жасушаларының түрлі агрегаттары қалай аталады?
Стафилококк
Аэробты таяқшаларға қандай бактериялар жатады?
Бацилла
Анаэробты таяқшаларға қандай бактериялар жатады?
Клостридия
Грам оң микрофлораның эндотоксин бөлетін жалғыз өкілі?
Listeria
Коккалардың формасының екі типі қандай?
- Стрептококк
- Стафилококк
Спора түзуші таяқшалардың екі типі қандай?
- Бацилла
- Клостридия
Спора түзбейтін таяқшалардың екі типі қандай?
- Коринобактериялар
- Listeria
Коккалардың грам теріс бактерияларға жататын жалғыз тобы қандай?
Диплококк
Мерез қоздырғышы қандай бактерия?
Спирохета
Сыртқы ортада тіршілігін ұзақ уақыт сақтай алатын қозғалғыш майда бактериялар?
Сальмонелла
Гендік инженерия әдісін қолдана отырып, in vitro жағдайында алынған ДНҚ молекуласы қалай аталады?
Рекомбинантты ДНҚ
Гендік инженерия әдісімен алынған препараттар қандай?
- Адам инулині
- Вирусқа қарсы препараттар
- Интерферон
Организмнің вирустық инфекцияға қарсы жауап ретінде синтездейтін нәруызы қандай?
Интерферон
Клондау түрлері қандай?
- Толық (репродуктивті)
- Ішінара (жартылай)
Емделушінің бағаналы жасушасынан алынатын клондай түрі қалай аталады?
Терапиялық
Клондалған адамдардан қорқу қандай терминмен аталады?
Бионализм
Тірі организмнің дәл генетикалық көшірмесі қалай аталады?
Клон
Бақа уылдырығының ядроларын алып, орнына соматикалық жасушаларынан алынған ядролар салған ғалым кім?
Г.В.Лопашев
Ядроны ауыстыру әдісінің көмегімен қойды клондаған ғалым кім?
Я.Уилмут
Клон терминін ұсынған ғалым кім?
Уэбстер
Жүгері эмбриондарына жасаған тәжірибелері қандай нәтижелер көрсетті?
Каллус пен тамыр түзетінін көрсетті.
Өсімдіктерді субстратқа егу клонды микрокөбеюді аяқтайтын жауапты кезең қандай?
Регенерант
Өсімдіктерді клонды микрокөбейтуде қолданылатын негізгі әдіс қандай?
Меристеманы белсендіру
Жіктелмеген жасушалар, тотипатентті ж/е бейімделгіш, өсімдіктің толық өнуіне бастама беретін жасушалар қандай?
Каллус
Жасушаның бөліну арқылы организмнің кез келген жасуша типін тудыруы дегеніміз не?
Тотипотенттілік
Шырғанақ өсімдігінің көбейту жолы қандай?
Қалемше арқылы
Радионы ойлап тапқан ғалым кім?
А.С.Попов
Радиотолқындардың биологиялық әсеріне тәжірибе жүзінде зерттеу жүргізген ғалым кім?
В.Я.Данилевский
Адам есту аппараты арқылы қабылданатын сыртқы ортаның механикалық тербелістері қандай?
Дыбыс
Жағымсыз шығарылған дыбыстардың бірігуінен туындайтын қатты дыбыстар қандай?
Шу
Биология ғылымының салыстырмалы түрде жаңа бағыты қандай?
Эпигенетика
Эпигенетика терминін ұсынған ғалым кім?
К.Уоддингтон
Эпигенетикалық маркерлердің жиынтығы қалай аталады?
Эпигеном
Әкелік 15 хромосоманың делециясы қандай синдромды тудырады?
Прадера Вилли синдромы
Аналық 15 хромосоманың делециясы қандай синдромды тудырады?
Ангельман синдромы
Прадера Вилли синдромының белгілері қандай?
- Бас бет сүйек дисморфизмі
- Аласа бой
- Семіздік
- Бұлшықет гипотониясы
- Гипогонадизм
- Гипопигментация
- Ақыл ойының кешеуілденуі
Ангельман синдромының белгілері қандай?
- Микробрахицефалия
- Астыңғы жақтың ұлғаюы
- Шығыңқы тіл
- Макростомия
- Сирек тістер
- Гипопигментация
11 хромосоманың қысқа иығындағы метилденудің бұзылуы қандай синдромды тудырады?
Беквит Видеман
Жасушаның генетикалық материалының эпигенетикалық өзгерістерінің толық жиынтығын зерттеу қандай терминмен аталады?
Эпигеномика
ДНҚ метилденуін бақылайтын процестер қандай?
- Репликация
- Репарация
- Рекомбинация
- Транскрипция
Химиялық ацетил – топтарының гистонның бос бөлігімен қосылуы қандай процесс?
Ацетилдену
Цитоплазма мен ядро арасындағы өзара әрекеттесу механизмдерінің бірі қандай?
Дифосфорлану
Фосфорлану анықталған алғашқы нәруыздар қандай?
Гистондар
Ата – анасынан тұқым қуалаған аллельді гендердің тек біреуінің ғана эпигенетикалық таңдамалы экспрессиясы қандай терминмен аталады?
Геномдық импринтинг
Биологиялық деректерді басқару ж/е талдау кезінде туындайтын деректер базасын, алгоритмдерді, есептеу ж/е статистикалық әдістерді, тәжірибелік ж/е теориялық мәселелерді шешуге арналған теория не деп аталады?
Биоинформатика
Қазақстандық биоинформатика мектебін құрған ғалым кім?
А.Т.Иващенко
Экстракорпоралды ұрықтандыру алғаш жасалған ел қандай?
Англия
ЭКО негізін салушылар кімдер?
- Р.Эдвартс
- П.Стептоу
Қазақстанда құтыдағы сәбидің дүниеге келуінің авторы кім?
С.Байқошқарова
Моноклоналды антидене маңызы қандай?
- Қатерлі ісікті емдеу
- Дифтерия
- Сіреспе
- Жылан уын қайтару
- Қанға түскен вирустарды бейтараптандыру
Гибридома әдісін шығарған ғалымдар кімдер?
- Келер
- Мильштейн
Экологиялық пирамиданың түрлері қандай?
- Энергиялық
- Биомассалық
- Сандық
Экологиялық пирамиданың негізін құрайтындар кімдер?
- Продуценттер (өсімдік)
- Бірінші реттік консумент (шөпқоректі)
- Екінші реттік консумент (жыртқыштар)
Кез келген экожүйенің әр келесі буындағы биомасса алдыңғы буындағы биомассадан қанша есе аз болады?
10 есе
Берілген экожүйенің трофикалық деңгейлерінің әрқайсысындағы даралар санын көрсететін пирамида қалай аталады?
Сандық пирамида