1 Flashcards
AKUT FAZ REAKTANLARI
Akut faz yanıtı; enfeksiyon, inflamasyon ve
travmaya karşı ortaya çıkan özgün olmayan
bir süreçtir. İnterlökin-1, interlökin-6,
interlökin-8 ve tümör nekroz faktörü gibi
pro-inflamatuvar sitokinler bu yanıtı
başlatarak immün sistemin uyarılmasına
neden olur.
AKUT FAZ REAKTANLARI
} AKUT FAZ REAKTANLARI
Tanı: İnflamatuvarYanıt
–Etyoloji: Viral-bakteriyel,
İnfeksiyon-İnfeksiyon dışı
–Erken
Tedavi:
–Erken
–Doğru
–Yeterli süre
Prognostik
–İnfeksiyonun şiddeti
–Tedavi yanıtı
CRP
} Hepatositlerden 4-6 saat içinde sentezlenir.
} 8 sa. 2 misli olur, 36-50 saatte maksimuma
ulaşır. Plazma y.ö:19 sa; inflamasyon
iyileşirse: 4-7 sa., %50 ↓ /gün, ama genellikle
normale dönmesi 1 haftayı bulur.
} İnvaziv bakteriyel infeksiyonlarda→ 15-40
KAT
Viral infeksiyonlarda→ 3-5 KAT
} Grip, CMV gibi viral infeksiyonlardada 10
kattan fazla artış olabilmektedir.
CRP
} Komplike olmayan hafif -orta derecede
yumuşak doku enfeksiyonu, sistit veya
bronşitte 6 saat içinde 50–100 mg / L’ye
kadar yükselebilir
•Bakteriyel İnfeksiyonlar:10-50 mg/dL(100-
500 mg /L)
•>100 mg/L ve >500 mg/L: %80-85 ve >%90
BAKTERİYEL
CRP
•0.3-1 mg/dL(3-10 mg/L) : Düşük Düzeyli
İnflamasyon= MetabolikTetiklenmiş
İnflamasyon (Metabolik sendrom,insülin
direnci, obezite, sigara içme, üremi, kardiak
iskemi ve düşük seviye infeksiyon dışı
inflamatuar durumlar)
•>1mg/Dl=10 mg/L: Klinik olarak Önemli
İnflamasyon
CRP
2007 yılına ait bu çalışmada:
Antibiyotik başlandıktan sonra CRP’ nin günlük ölçümünün ciddi toplum
kökenli pnömonilerin izleminde güvenli bir gösterge olduğu belirtiliyor.
Tedavinin üçüncü gününde CRP düzeyinde düşüş saptanmaması
başarısız yanıt ve klinik kötüleşme ile ilişkili bulunmuş.
ERİTROSİT SEDİMENTASYON HIZI
} Eritrosit çeperleri normalde negatif yüklü olup birbirlerini
itmektedir. Bu olayda eritrosit sayısı, çapı, şekli ve plazma
viskozitesi etkileyici faktörler olarak sıralanabilir.
} İnflamasyon başlangıcından sonraki 7-10. günde artan
fibrinojen başta olmak üzere akut faz proteinleri, eritrositlerin
üzerindeki sialik asit kalıntılarını nötralize ederek negatif
yükü değiştirirler ve eritrositlerin birbirini çeker duruma
gelmelerini sağlayarak çökme hızını arttırırlar.
} YAŞ/CİNSİYET:YAŞ/2:ERKEK, YAŞ+10/2:KADIN
ERİTROSİT SEDİMENTASYON HIZI
. 24-48 sa. artmaya başlar haftalar
} Organik bir hastalığı göstermesi bakımından duyarlılığı çok
yüksektir, özgüllüğü düşüktür.
Yükseldiği durumlar:
} SİSTEMİK VE LOKALİZE İNFLAMATUVAR DURUMLAR VE
İNFEKSİYONLAR
} NEOPLAZMALAR
} DOKU HASARI / İSKEMİ
} TRAVMA
} ANEMİ
} RENAL HASTLALIKLAR-60 -100 mm/sa.
} OBEZİTE : CRP (IL-6)
ERİTROSİT SEDİMENTASYON HIZI
ESR AZALMASINA NEDEN OLAN DURUMLAR
} ERİTROSİT ANOMALİLERİ, hemoglobinopatiler,
} LÖKOSİTOZ,
} KALP YETMEZLİĞİ,
} HİPOFİBRİNOJENEMİ,
} KAŞEKSİ,
} SAFRA TUZLARI DÜZEYİNİN ÇOK YÜKSEK OLMASI,
} TEKNİK NEDENLER.
ERİTROSİT SEDİMENTASYON HIZI
ESR>100 mm/sa.
•ENFEKSİYON
–SBE
–APSE
–OSTEOMİYELİT
•KOLLAJEN DOKU HASTALIKLARI
–POLİMİYALJİ ROMATİKA
–DEV HÜCRELİ ARTERİT
–RA
–SLE
. MALİGNİTE
–MM
–LENFOMA
–LÖSEMİ
–KANSER
SPESİFİTE
İNFEKSİYON:0.97
MALİGNİTE:0.96
PPV:%90–HASTALIK
SİCKNESS İNDEX.0.99
CRP VE ESR UYUŞMAZLIKLARI
High ESR/Low CRP
Infections (Bone and joint)
Connective tissue disease (SLE)
Ischemic stroke
Malignancy
Renal insufficiency
Low serum albumin
CRP VE ESR UYUŞMAZLIKLARI
High CRP/Low ESR
Infections (urinary tract, gastrointestinal
tract, lung and bloodstream)
Myocardial infarction
· Venothromboembolic disease
Rheumatoid arthritis
Low serum albumin
.
} ESR 24 günde, CRP ise 10 günde normal
değerlerinde saptandı. CRP yüksekliği, tanı
koymada ESR‘ den daha sensitifdir (%95)
ancak ESR ve CRP’nin birlikte kullanılmasıyla
senstivite (% 98) ‘lere ulaşmıştır.
} Tanıdan sonraki ilk 3 gün boyunca tüm
vakalarda ESR veya CRP yüksek saptanmıştır.
} CRP, ESR’den daha hızlı normale döner ve
klinik yanıtın izlenmesinde daha yararlı
bulunmuştur.
PROKALSİTONİN(PCT)
} Kalsitonin propeptidi
} Tiroid bezinin C hücrelerinde üretilir ve sağlıklı
kişilerde düzeyi çok düşüktür.
} İndüklenme:Bakteriyel endotoksin, ekzotoksin,
sitokinler,TNF-α
} 3-4 sa. te yükselir,6-8 sa. pik, 24 sa. Bu seviyede
kalır.
} Özellikle YBÜ: sepsis tanısında ve prognoz
tayininde yardımcıdır.
} 50 mg/L prokalsitonin olası veya kesin sepsis
tanısında %98.5 duyarlılık ve %75 özgüllük
PCT DEĞERLERİ
} Normal kişiler <0.5
} Kronik inflamatuvar süreçler ve
otoimmün hastalıklar <0.5
} Viral infeksiyonlar <0.5
} Hafif veya orta şiddette
bakteriyel lokal infeksiyonlar <0.5
} SIRS, ağır travma, yanıklar 0.5-2.0
} Ciddi bakteriyel infeksiyonlar, >2 (10-100)
} sepsis, MODS
PROKALSİTONİN(PCT)
} Prokalsitonin, CRP den daha pahalı
} İnfeksiyon dışı durumlarda da artabilir
} Travmalar, yanıklar, major cerrahi
girişimlerde; uzamış dolaşım yetmezliğinde
PCT seviyeleri yükselebilir ancak sepsisteki
kadar yüksek değerlere ulaşmaz.
} Graft-versus-host hastalığı, addison krizi,
sıtma ve ağır sistemik mantar enfeksiyonları
ve tiroidin medüller karsinomu PCT
seviyelerini yükseltebilir.
PCT
septic shock
severe sepsis
sepsis
pneumonia
bronchitis
healthy
PNÖMONİDE PROKALSİTONİN
} < 0,1 mcg/L: Bakteriyel enfeksiyon yok, antibiyotik verme
} 0,1–0,25 mcg/L: Bakteriyel enfeksiyonun zayıf olasılık, antibiyotik
verilmeyebilir
} 0,25-0,5 mcg/L: Bakteriyel enfeksiyon kuvvetli olasılık, antibiyotik
verilir
} > 0,5 mcg/L: Bakteriyel enfeksiyon çok güçlü
olasılık, antibiyotik kesinlikle verilmeli
*PCT kullanılması ile antibiyotik verilme süresi ve reçete oranları
azaltılabilir.
PROKALSİTONİN(PCT)
İNFEKSİYONDA TANISAL VE PROGNOSTİK DEĞERİ
•Meta-analiz: Sistemik bakteriyel
enfeksiyonlarda -kaynaktan bağımsız
Bakteriyel -Viral
CRP; Duyarlılık %86, Spesifite %70
PCT; Duyarlılık %92, Spesifite %73
Bakteriyel -Enfeksiyon dışı
CRP; Duyarlılık %75, Spesifite %67
PCT; Duyarlılık %88, Spesifite %81
PROKALSİTONİN(PCT)
} Pulmoner tromboembolizmi olan 10 ve
pnömonisi olan 30 hastanın değerlendirildiği
bir çalışmada pulmoner embolizmi olan
hastalarda CRP seviyesinin yüksek,
prokalsitonin düzeylerinin ise normal olduğu
bulunmuştur.
PCT: İNFEKSİYONDA TANISAL VE PROGNOSTİK DEĞERİ
İnflamatuvar Yanıtın Erken Göstergesi; erken yükselir, NPD daha İyi
. ViP; Tamamlayıcı Tanı Kriteri, Prognostik Parametre
İnfektif Endokarditte:Bağımsız Prediktör
Bakteriyel enfeksiyonu olan hastalarda antibakteriyel tedavinin başlanmasından sonra geçen 24 saat içinde prokalsitonin düzeyinde %30’dan fazla düşme olması uygun antibiyotiğin başlanmış olduğunu ve enfeksiyonun kontrol altına alınmış olduğunu gösterir
PCT -KULLANIM ALANLARI
•Sepsis
•Nedeni bilinmeyen ateş
•SYİ
•Menenjit
•Endokardit
•Pankreatit
•Otoimmun hastalıklar
•Postoperatif dönem
•İmmunsuprese hasta
•Transplantasyon
ESR VE CRP
} Etyoloji belirlemede; sensitivite ve spesifite
sorunu
} Olasılığın en yüksek ve en düşük olduğu
durumlarda kullanışlı
} ESR ve CRP farklılıkları en çok kronik inflamatuvar
durumlarda
} PCT pahalı ama erken ve prognostik
} Çoklu ko-morbidite ve eşlik eden inflamatuvar
durumlar; kombine, akılcı kullanım
} AKILCI KULLANIM; ŞÜPHELENİLEN KLİNİK DURUM
İÇİN , TEST KISITLILIKLARI, DİNAMİKLERİ
Acute Phase Reactants
ESR
Son derece yüksek ESR 100 mm/saat - enfeksiyon, malignite veya arterit için yüksek özgüllük. Enflamasyonun başlangıcından itibaren 24-48 saat içinde yükselir ve iyileşmeyle birlikte yavaş yavaş geriler.
CRP
12-24 saat sonra yükselmeye başlar ve 2-3 gün içinde zirveye ulaşır. Kardiyak iskemi, üremi veya sigara içme gibi bulaşıcı olmayan “metabolik inflamatuar” durumlarda görülen “yüksek hassasiyetli CRP” testiyle ölçülen, 2 ila 10 mg/L arasındaki değerlere sahip düşük CRP seviyeleri
PCT
3-4 saat içinde tespit edilebilir ve 6-24 saat içinde zirveye ulaşır. Polimiyalji, inflamatuar bağırsak hastalığı, poliarteritis nodosa, sistemik lupus eritematozus, gut ve temporal arterit gibi diğer bulaşıcı olmayan inflamatuar durumlarda görülmeyen yüksek seviyeler. Enflamasyonun bakteriyel nedenlerinden enfeksiyöz olmayan nedenlerini ayırt etmede CRP’den daha duyarlı ve spesifiktir
Apolipoproteins: SAA proteins
Coagulation Pathway: Fibrinogen, Protein S, Plasminogen
Complement System: C3, C4, C9, Factor B, C1 inhibitor
Antiproteases: Alpha-1 antitrypsin, Alpha-1 acid glycoprotein
Proteins: Haptoglobin, Hemopexin, Hepcidin, Ferritin, Ceruloplasmin
Cytokines: IL-1, IL-6, tumor necrosis factor-alpha
Osteomyelitis
ESR >70
Tedavinin ilk 4 haftasında değerlerin azalması (%25-50) olumlu prognozu düşündürmektedir [22, 23]. Protez eklem ameliyatından sonra CRP 6 haftaya kadar, ESR ise 26 haftaya kadar yüksek kalabilir. Serum IL-6, CRP ve ESR en iyi tanısal değere sahiptir
YENİ BİYOMARKERLAR
STREM-1 Olgun polimorfonükleer ve monositlerin yüzey reseptörü, bakteriyel ve fungal patojenlere maruz kaldığında yukarı doğru düzenlenir. Pnömoni ve menenjit için tanısal değer ve sepsiste prognostik değer (3)
SUPAR Endotel ve lökositteki yapısal hücresel reseptör, inflamatuar ve immün yanıt sırasında yukarı regüle edilir. Sepsiste prognostik değer. Sepsiste antibiyotik tedavisi için olası yararlı (3)
Bakteriyel ve viral enfeksiyona karşı immün yanıt sırasında artan salgıya sahip CD87 Adrenomedullin öncüsü (hücre çoğalması ve hormon regülasyonunun aracısı) Pnömonide prognostik değer (3)
ProADM Monosit/makrofajların glikoprotein reseptörü Sepsiste tanısal ve prognostik değer (3)
Proinflamatuar sitokinlere ve bakteriyel ürünlere yanıt olarak çeşitli hücreler (monositler, nötrofiller ve endotel hücreleri) tarafından üretilen Presepsin Proteini; klasik ve lektin kompleman yollarını aktive ederek doğuştan gelen bağışıklık sisteminin bir parçası olarak hareket eder; Her ikisi de pentraksin ailesinin üyeleri olduğundan CRP ile yakından ilişkilidir Sepsiste aday prognostik belirteç (50,51)